Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2027 bütçesinde emeklilerin durumunu iyileştirecek mali imkânlar oluşturulduğunu açıklaması, yeni bir düzenleme beklentisi yarattı. Ekonomist Aziz Çelik ise sınırlı aylık artışlarının yıllar içinde biriken gelir kaybını gidermeyeceğini belirterek aylık bağlama oranlarından intibak yasasına kadar uzanan yapısal değişikliklere dikkat çekti.
Düzenlemenin Kapsamı Henüz Açıklanmadı
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 26 Ekim’deki Kabine Toplantısı’nın ardından yaptığı açıklamada, emeklilerin yaşadığı ekonomik sıkıntıların farkında olduklarını belirterek 2027 bütçesinde mali imkân oluşturduklarını ve gerekli yasal düzenlemeyi yıl sonuna kadar hayata geçirmeyi umduklarını söyledi. Ancak açıklamada, düzenlemenin hangi emekli gruplarını kapsayacağına, aylıklarda ne kadar artış yapılacağına ve uygulamanın nasıl şekilleneceğine ilişkin ayrıntılar paylaşılmadı.
Ekonomist Aziz Çelik, açıklamadaki “biraz daha iyileştirecek” ifadesine dikkat çekerek emeklilerin karşı karşıya olduğu gelir kaybının sınırlı artışlarla giderilemeyeceğini belirtti. Çelik’e göre açıklama, emeklilik sisteminde kapsamlı bir değişiklik yapılacağından çok, aylıklarda kısmi bir iyileştirme olasılığını gündeme getiriyor. Üç-beş bin liralık ilave artışın olası sonuçlarına ilişkin değerlendirmesini paylaşan Çelik, bunun henüz açıklanmış bir zam miktarı olmadığını, kendi öngörüsünü yansıttığını vurguladı.
Tartışmanın Merkezinde Emeklilik Sistemi Var
Çelik’in değerlendirmesinde temel sorun, emekli aylıklarına yapılacak artışın miktarıyla sınırlı değil. Emeklilik sisteminin hesaplama esasları, farklı dönemlerde emekli olanlar arasındaki aylık farkları ve emeklilerin ekonomik büyümeden aldığı pay da tartışmanın başlıkları arasında yer alıyor. Çelik, özellikle 2008’de yapılan sosyal güvenlik düzenlemesiyle düşürülen aylık bağlama oranlarının yeniden yükseltilmesini ve millî gelir artışının emekli aylıklarına tam olarak yansıtılmasını öneriyor.
Çelik’in sıraladığı diğer talepler arasında en düşük emekli aylığının insanca yaşamaya yetecek nesnel bir ölçüte bağlanması, aynı koşullarda emekli olanlar arasındaki farkları giderecek bir intibak yasasının çıkarılması ve memur emeklilerine seyyanen zam verilmesi bulunuyor. Ayrıca emeklilikte yaşa takılanların yaşadığı eşitsizliklerin giderilmesi ve kademeli emeklilik sisteminin oluşturulması gerektiğini savunuyor.
Emekli aylıkları, yalnızca bütçeden yapılacak bir ödeme değil, çalışma yaşamı boyunca üretilen değerin emeklilik döneminde nasıl paylaşılacağına ilişkin bir mesele. Bu nedenle açıklanacak düzenlemenin niteliği, yapılacak artışın tutarı kadar emeklilik sisteminin hangi esaslarla işleyeceği açısından da önem taşıyor. Yıl sonuna kadar hazırlanması hedeflenen yasal düzenlemenin, emeklilerin birikmiş gelir kayıplarını ne ölçüde karşılayacağı ve mevcut aylık eşitsizliklerini giderip gidermeyeceği ise henüz açıklığa kavuşmuş değil.
- NHA / Aziz Çelik, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Sözcü, Evrensel
