Arjantin’de üniversite öğrencileri, Devlet Başkanı Javier Milei hükümetinin yükseköğretim bütçesine yönelik politikalarını protesto etmek amacıyla 7 Ekim Çarşamba günü başkent Buenos Aires’teki Eğitim Sekreterliği binasını işgal etti. Üniversitelerin finansmanını güvence altına alan yasanın uygulanmasını isteyen öğrenciler, tarihi Palacio Pizzurno binasının giriş salonunda oturma eylemi başlattı. Saatler süren protesto, Federal Polis’in müdahalesiyle sona ererken hükümet öğrenciler hakkında yasal işlem başlatacağını açıkladı.
Buenos Aires Üniversitesi (UBA), Ulusal Sanat Üniversitesi (UNA), La Plata, San Martín ve Lanús üniversitelerinden öğrencilerin katıldığı eylem, eğitim bütçesindeki kesintilere karşı süren mücadelenin yeni bir aşaması oldu. Öğrenciler, üniversitelerin finansmanını düzenleyen yasanın Kongrede kabul edilmesine ve yargının hükümetin uygulamayı durduran kararını anayasaya aykırı bulmasına rağmen gerekli kaynakların aktarılmadığını belirterek Eğitim Sekreteri Carlos Torrendell ile görüşmek istedi. Önce bina önünde toplanan gençler, taleplerine karşılık alamayınca içeri girerek oturma eylemine başladı.
Öğrencilerin talepleri yalnız üniversitelere ayrılan bütçeyle sınırlı değildi. Öğretim üyeleri ve üniversite çalışanlarının enflasyon karşısında eriyen ücretlerinin iyileştirilmesi, Progresar öğrenci burslarının artırılması, öğrenci ulaşım desteğinin uygulanması, yemekhanelere ve öğrenci yurtlarına daha fazla kaynak ayrılması da talepler arasında yer aldı. Üniversitelerdeki mali daralmanın özellikle düşük gelirli ailelerin çocuklarının eğitimini sürdürmesini zorlaştırdığını belirten öğrenciler, kamu üniversitelerinin giderek daha ağır koşullarda faaliyet göstermesine karşı çıktıklarını açıkladı.
Buenos Aires Üniversitesi Felsefe ve Edebiyat Fakültesi Öğrenci Merkezi Başkanı Valentina Bär Larralde, daha önce yürüyüşler düzenlediklerini, açık dersler yaptıklarını, yolları kapattıklarını ve dilekçeler sunduklarını hatırlatarak Kongrenin ve yargının kararlarına rağmen hükümetin tutumunu değiştirmediğini söyledi. Öğrencilerin ortak açıklamasında ise sabırlarının tükendiği ve yasa uygulanıncaya kadar mücadeleyi sürdürecekleri vurgulandı.
Öğrenciler Görüşme İstedi, Hükümet Polisi Gönderdi
İşgal sırasında öğrenci temsilcilerinden oluşan bir heyet Eğitim Sekreteri Carlos Torrendell ile görüştü. Ancak görüşmeden taleplerin karşılanmasına ilişkin bir sonuç çıkmadı. Öğrenciler, görüşmenin hükümet tarafından kesildiğini ve ardından polis müdahalesinin başladığını anlattı. Federal Polis akşam saatlerinde binaya girerek öğrencileri dışarı çıkardı. Müdahale sırasında itişmeler yaşandı; öğrenciler polisin kalkan ve biber gazı kullandığını belirtti.
Milei hükümetinin İnsan Sermayesi Bakanı Sandra Pettovello ise öğrenci eylemine “Zor kullanarak hiçbir şey olmaz” sözleriyle karşılık verdi. Bakanlık, öğrencilerin kamu binasına zorla girdiğini ve kamu malına zarar verdiğini ileri sürerek sorumlular hakkında suç duyurusunda bulunacağını açıkladı. Güvenlik Bakanı Alejandra Monteoliva da protesto hakkının barışçıl biçimde kullanılabileceğini, kamu binalarına zorla girilmesine izin verilmeyeceğini savundu.
Öğrenciler ise eylemin barışçıl olduğunu, amaçlarının kamu malına zarar vermek değil, eğitim hakkına ilişkin yasal düzenlemenin uygulanmasını sağlamak olduğunu belirtti.
Üniversitelerdeki Mücadele Büyüyor
Arjantin’de üniversite bütçesi üzerindeki çatışma Milei’nin Aralık 2023’te iktidara gelmesinden bu yana sürüyor. Hükümet kamu harcamalarını azaltmayı ekonomik programının temel unsurlarından biri olarak savunurken üniversite çalışanları, öğrenciler ve akademik kurumlar uygulanan bütçe politikalarının kamu yükseköğretimini zayıflattığını belirtiyor.
Arjantin sol basınından La Izquierda Diario, öğrencilerin Eğitim Sekreterliği binasına girmesini üniversitelerin finansmanına ilişkin yasanın uygulanması mücadelesinin devamı olarak değerlendirdi. Prensa Obrera ise üniversitelerde ücret kayıplarına ve bütçe kesintilerine dikkat çekerek öğrenci merkezleri ile sendikaların daha yaygın eylemler örgütlemesi gerektiğini savundu. Sol çevrelerde üniversite mücadelesinin yalnız eğitim bütçesiyle sınırlandırılmaması, çalışanların ücret ve sosyal hak talepleriyle birleştirilmesi de tartışılıyor.
Arjantin’in kamu üniversiteleri uzun yıllardır düşük gelirli ailelerin çocukları için toplumsal yükselmenin önemli yollarından biri olarak görülüyor. Eğitim harcamalarındaki daralma bu nedenle yalnız üniversitelerin mali durumunu değil, eğitimde fırsat eşitliğini ve gençlerin geleceğini de ilgilendiriyor. Öğrencilerin burs, ulaşım, yemek ve barınma taleplerini üniversite bütçesiyle birlikte gündeme getirmesi, eğitim hakkının sınıfsal boyutunu da görünür hale getiriyor.
Üniversite yönetimlerinin, akademisyenlerin ve öğrencilerin uzun süredir yürüttüğü protestoların ardından Kongrenin kabul ettiği finansman yasasının uygulanması, mücadelenin merkezinde bulunuyor. Öğrenciler, yasanın yalnız kâğıt üzerinde kalmasının üniversitelerdeki sorunları çözmeyeceğini belirterek hükümetten somut bütçe düzenlemeleri istiyor.
15 Ekim’de Beşinci Büyük Üniversite Yürüyüşü
Eğitim Sekreterliği binasının işgali, 15 Ekim’de yapılması planlanan beşinci Federal Üniversite Yürüyüşü öncesinde gerçekleşti. Öğrenciler, akademisyenler ve üniversite çalışanlarının katılması beklenen yürüyüşün Buenos Aires’te Kongre binasına yönelmesi planlanıyor. Aynı gün toprak düzenlemeleri ve engellilerin haklarına ilişkin taleplerle düzenlenecek protestoların da üniversite hareketiyle buluşması öngörülüyor.
Arjantin’de eğitim hakkı için başlayan mücadele böylece üniversite koridorlarından sokaklara, oradan da doğrudan eğitim yönetiminin bulunduğu binaya taşındı. Öğrenciler artık yalnız yeni bir düzenleme istemiyor; parlamentonun kabul ettiği ve yargı kararlarına konu olan bir yasanın uygulanmasını talep ediyor.
Buenos Aires’te 7 Ekim akşamı polis müdahalesiyle sona eren işgalin ardından geriye, hükümetin bütçe politikaları ile üniversite topluluğunun talepleri arasındaki anlaşmazlık kaldı. Öğrencilerin önümüzdeki hafta yeniden sokaklara çıkmaya hazırlanması, Arjantin’de yükseköğretimin finansmanı üzerindeki mücadelenin devam edeceğini gösteriyor.
Üniversitelerin kapıları açık kalabilir; fakat o kapılardan kimlerin geçebileceğini belirleyen koşullar giderek ağırlaşıyorsa eğitim hakkı yalnız yasalarla güvence altına alınmış olmuyor. Arjantinli öğrencilerin bugün gündeme getirdiği soru da burada düğümleniyor: Üniversite herkesin hakkı olarak mı kalacak, yoksa giderek yalnız ekonomik gücü yetenlerin ulaşabildiği bir ayrıcalığa mı dönüşecek?
TB / La Izquierda Diario · Prensa Obrera · Izquierda Web · Página/12 · Tiempo Argentino · El Argentino · Noticias Argentinas · La Nación · TN · C5N · Sitio Andino
