CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, Türkiye’de risk taşıdığı belirtilen 14 volkanik alanla ilgili hükümete soru önergesi vererek, özellikle Niğde İl Risk Azaltma Planı’nda (IRAP) volkanik tehlikelere yer verilmemesini “ciddi bir eksiklik” olarak niteledi.
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, Türkiye’de tarihsel olarak faaliyet göstermiş ve yeniden aktif olma potansiyeli bulunan 14 volkanik alanla ilgili olarak ilgili bakanlıklara yazılı soru önergesi sundu. Gürer, deprem riskine odaklanılırken volkanik tehlikelerin göz ardı edildiğini savundu.
Gürer, TBMM’de yaptığı açıklamada, “Deprem gerçeği yıllardır biliniyor ancak yaşanan afetler hazırlıkların yeterli olmadığını gösteriyor. Benzer biçimde volkanik riskler de ihmal ediliyor” dedi.
Volkanik Alanlar Ve Bilimsel Veriler
Gürer’in atıf yaptığı jeolojik araştırmalara göre; Hasan Dağı (Aksaray-Niğde), Erciyes Dağı (Kayseri), Acıgöl (Nevşehir), Göllüdağ (Niğde), Karapınar Volkanik Alanı (Konya), Kars Platosu (Kars), Süphan Dağı (Bitlis), Nemrut Dağı (Bitlis), Tendürek Dağı (Ağrı), Ağrı Dağı (Ağrı), Gölcük (Isparta), Kula Volkanik Alanı (Manisa) ve Karacadağ (Diyarbakır) dahil toplam 14 alanın risk potansiyeli taşıdığı belirtiliyor.
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) raporlarında, Hasan Dağı ve Erciyes’te gaz çıkışlarının gözlendiği ve bu hareketliliğin takip edildiği bilgisi yer alıyor. Gürer, daha önce bütçe görüşmelerinde Hasan Dağı’ndaki volkanik gaz çıkışlarını gündeme getirdiğini, Tuz Gölü’ndeki doğal gaz depolama tesisinin olası bir aktiviteden etkilenip etkilenmeyeceğini sorduğunu hatırlattı. Bakanlık yanıtında mesafenin 64 kilometre olduğu ve risk görülmediği ifade edilmişti.
Ancak uzmanlar, volkanik sistemlerin yalnızca patlama değil; gaz salımı, sismik hareketlilik ve zemin deformasyonu gibi dolaylı etkilerle de risk oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
Deprem Gerçeği Ve Fay Hatları
Gürer, Hasan Dağı’nın çevresinde bulunan Tuz Gölü Fayı ve Ecemiş Fayı’nın da aktif sismik özellik taşıdığını belirterek, “Türkiye’nin hiçbir bölgesinde deprem olmayacağına dair bilimsel veri yoktur” dedi. Bu değerlendirme, volkanik alanların yalnızca jeolojik değil, çoklu afet riski bağlamında ele alınması gerektiği yönündeki görüşleri güçlendiriyor.
Hasan Dağı ve Göllüdağ’ın son 10 bin yıl içinde aktivite gösterdiği; Hasan Dağı’nın yaklaşık 8 bin yıl önce patladığı çeşitli akademik çalışmalarda yer alıyor. Çatalhöyük kazılarında bulunan ve yaklaşık 8.600–8.400 yıl öncesine tarihlenen bir duvar resminin Hasan Dağı patlamasını tasvir ettiği yönünde yorumlar bulunuyor. Hasan Dağı’nın Niğde merkeze yaklaşık 80 kilometre, Göllüdağ’ın ise 30 kilometre uzaklıkta olması, olası bir aktivitenin geniş bir coğrafyayı etkileyebileceği tartışmasını gündeme taşıyor.
Risk Planlarında Volkanik Tehlike Var Mı?
Gürer’in eleştirilerinin odağında, Niğde Valiliği koordinasyonunda hazırlanan İl Risk Azaltma Planı (IRAP) yer alıyor. Gürer, plan metninde volkanik tehlikelere ilişkin somut bir risk analizi veya eylem planının bulunmadığını savundu. Benzer durumun Aksaray, Kayseri, Nevşehir, Konya, Kars, Bitlis, Ağrı, Van, Isparta, Manisa ve Diyarbakır gibi diğer volkanik alanlara sahip iller için de sorgulanması gerektiğini ifade etti.
Afet yönetimi uzmanları, Türkiye’de afet planlamasının büyük ölçüde deprem odaklı ilerlediğini, oysa çoklu risk yaklaşımının giderek önem kazandığını belirtiyor. Volkanik risklerin düşük olasılıklı ancak yüksek etkili afet kategorisinde değerlendirilmesi gerektiği, bu nedenle izleme ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesinin kritik olduğu vurgulanıyor.
Çoklu Afet Yönetimi Tartışması
Türkiye’nin aktif fay hatları üzerinde bulunduğu ve yüksek deprem riski taşıdığı biliniyor. Ancak Gürer’in gündeme taşıdığı volkanik risk başlığı, afet yönetiminde kapsamlı bir yaklaşımın gerekliliğini yeniden tartışmaya açtı.
Uzmanlara göre, volkanik alanlarda düzenli jeokimyasal ölçümler, sismik izleme ve kamuoyunun bilgilendirilmesi gibi önlemler, düşük olasılıklı risklerin yüksek maliyetli sonuçlara dönüşmesini önlemede kritik rol oynayabilir.
Gürer’in soru önergesine ilgili bakanlıkların vereceği yanıt, Türkiye’de volkanik risklerin afet politikalarında nasıl konumlandırıldığına dair daha net bir tablo ortaya koyacak.
Kaynaklar: TBMM tutanakları; CHP basın açıklaması; MTA raporları; akademik jeoloji çalışmaları; Niğde İl Risk Azaltma Planı (IRAP) dokümanı.
