İzmir’in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda meydana gelen patlamada yaşamını yitiren işçilerin sayısı 18’e yükseldi. İşçilerin cenazeleri ailelerine teslim edilerek toprağa verilmeye başlanırken, şirketin kendi raporlarında iş kazalarının arttığı ve iş güvenliği eğitimlerinin azaldığı ortaya çıktı. Daha önce de ölümlü kazaların yaşandığı fabrikada işçilerin çalışma koşulları ve kamusal denetimler tartışma konusu oldu. Şirket yönetim kurulu başkanının da aralarında bulunduğu 11 kişi hakkında gözaltı işlemi yapılırken, dört muhalefet partisinin işçi ölümlerinin araştırılması için verdiği önergeler AKP ve MHP oylarıyla reddedildi.
İzmir’in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nın çelikhane bölümünde 9 Kasım 2026’da meydana gelen patlama ve ardından çıkan yangın, 18 işçinin yaşamına mal oldu. Çok sayıda işçi yaralanırken ilk incelemelere göre patlamanın, üçüncü elektrik ark ocağında yürütülen çalışmalar sırasında tavan vincinin taşıyıcı sisteminden ayrılarak düşmesi ve doğal gaz ile oksijen hatlarının zarar görmesi sonucu meydana geldiği değerlendirildi. Menemen Cumhuriyet Başsavcılığının 10 Kasım tarihli yazılı açıklamasında 17 ölüm ve bir kayıp işçi bildirilirken, daha sonraki basın haberlerinde can kaybının 18’e yükseldiği duyuruldu.
Patlamada yaşamını yitiren işçilerin isimleri İlker Sığırtmacıoğlu, Hüsnü Ersoy, Göksel Ünaldı, Yasin Taşçı, Uğur Temel, Barış Güney, Orhan Altay, Özcan Efe, Recep Fedai, Abdülkadir Kınacı, Ceylan Bıyıklı, Ferhat Maraşlı, Ersin Oğuz, Mustafa Sert, Kadir Kaan Özçelik, Serkan Kurt, Fatih Işık ve Güner Gökçe olarak açıklandı.
İşçilerin Ardında Kalan Aileler: “Abimin Canına Kıydılar”
Yaşamını yitiren işçilerin yakınları, İzmir Adli Tıp Kurumu önünde kimlik tespiti ve cenazelerin teslim edilmesi için bekledi. Aileler, patlamanın ardından yeterince bilgilendirilmediklerini belirterek fabrika yönetimine tepki gösterdi. Patlamada hayatını kaybeden 25 yaşındaki makine mühendisi Kadir Kaan Özçelik’in kardeşi Şeval Özçelik, ağabeyinin ölüm haberini saatler sonra öğrendiklerini anlattı.
Ağabeyinin üç ay önce fabrikada çalışmaya başladığını, daha önce ellerinin yandığı bir iş kazası geçirdiğini söyleyen Özçelik, işten çıkarılma korkusuyla şikâyetçi olmaktan vazgeçirildiğini ileri sürdü. “Abimin canına kıydılar. Ben bunun peşini bırakmayacağım” diyen genç kadın, ağabeyinin 16 Kasım’daki doğum günü için kendisine hediye almayı planladığını, ölmeden önceki sabah saçını nasıl kestireceğini konuştuğunu anlattı.
Patlamada yaşamını yitiren 42 yaşındaki, üç çocuk babası Özcan Efe de Manisa’da toprağa verildi. Çocukluk arkadaşı Sami Akar, Efe’nin ağır çalışma koşullarından yakındığını, işten ayrılmayı düşündüğünü, ancak geçim kaygısı nedeniyle çalışmayı sürdürdüğünü söyledi. Efe’nin biriktireceği parayla Menemen’de küçük bir ev alma hayali de yarım kaldı.
Aynı fabrikada çalışan kuzenler İlker Sığırtmacıoğlu ve iki çocuk babası Hüsnü Ersoy, Aliağa’nın Bozköy Mahallesi’nde son yolculuklarına uğurlandı. Daha önce emekli olduğu başka bir işyerinden sonra HABAŞ’ta çalışmaya başlayan, üç çocuk babası 57 yaşındaki Abdülkadir Kınacı’nın ise patlamadan yalnızca dört gün önce işe başladığı öğrenildi. Cenaze törenlerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan ve hükümet temsilcileri de katıldı.
Üç Haftada 20 İşçi Ölümü, Şirket Raporlarında Artan Kazalar
HABAŞ’ta 9 Kasım’daki patlamadan önce de işçi ölümleri yaşandı. 21 Ekim’de Hakan Doğan yüksekten düşerek, 5 Kasım’da ise 20 yaşındaki Eyüp Eğinli iş makinesi lastiğine hava basılırken meydana gelen patlamada yaşamını yitirdi. Son patlamayla birlikte yaklaşık üç haftada aynı işletmede yaşamını yitiren işçi sayısı 20’ye ulaştı. BBC Türkçe’nin açık kaynaklardan derlediği bilgilere göre HABAŞ’ın demir çelik fabrikası ve limanında 2018’den bu yana en az 28 işçi yaşamını yitirdi.
Şirketin 2025 Sürdürülebilirlik Raporu da iş güvenliği tablosundaki kötüleşmeyi ortaya koydu. Rapora göre iş günü kaybına yol açan kaza sayısı 2024’te 147 iken 2025’te 229’a yükseldi. Taşeron işçilerde kaza sayısı 38’den 83’e çıkarak yüzde 118 arttı. Aynı dönemde iş sağlığı ve güvenliği eğitim süreleri 65 bin 700 saatten 8 bin 697 saate geriledi.
Buna karşılık Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, fabrikada 37 iş güvenliği uzmanı ve iki işyeri hekiminin görev yaptığını, önceki denetimlerde ciddi bir sorun belirlenmediğini açıkladı. Şirket de güvenlik sisteminin düzenli olarak denetlendiğini savundu. Ancak şirketin kendi kayıtlarındaki kaza artışı ve geçmiş işçi ölümleri, yapılan denetimlerin hangi tehlikeleri belirlediği ve bunlara karşı hangi önlemlerin alındığı sorularını gündeme taşıdı.
Aslı Odman: “Denetleyen de Maaşını Denetlediği Şirketten Alıyor”
İşçi sağlığı ve iş güvenliği alanında çalışan araştırmacı Aslı Odman, Medya Haber TV’ye yaptığı açıklamada HABAŞ’taki ölümlerin yalnızca teknik bir arızayla açıklanamayacağını belirterek üretim koşullarına ve denetim sistemine dikkat çekti.
Türkiye’de yaklaşık iki milyon işletmeye karşılık 900 iş müfettişi bulunduğunu söyleyen Odman, kamusal iş güvenliği denetimlerinin zayıflatıldığını, denetim sorumluluğunun giderek piyasa mekanizmalarına bırakıldığını ifade etti. İş güvenliği uzmanlarının, işyeri hekimlerinin ve teknik kontrol kuruluşlarının ekonomik olarak denetledikleri şirketlere bağımlı hale getirildiğini anlattı.
“Periyodik kontrolleri yapan şirket de maaşını denetlediği şirketten alıyor, İSİG uzmanı da o şirketten alıyor” diyen Odman, bu yapıda iş güvenliği uzmanlarının üretimi durdurmayı gerektiren tehlikeler karşısında bağımsız hareket etmekte zorlandığını belirtti.
Odman ayrıca uzun çalışma saatleri, düşük ücretler, göçmen ve çocuk emeği ile borçluluğun işçileri tehlikeli koşullarda çalışmaya zorladığını söyledi. İş cinayetlerinden sonra açılan davalarda asıl karar vericilerin sorumluluğunun yeterince ortaya çıkarılamadığını, işçi ailelerinin ise uzun yargılama süreçleri ve ekonomik baskılarla karşı karşıya kaldığını vurguladı.
İktidar İşçi Ölümlerinin Araştırılmasını Reddetti
Patlamanın ardından işyerindeki denetim eksikliklerinin araştırılması talepleri TBMM’ye taşındı. Yeni Yol, CHP, DEM Parti ve Yeni Parti gruplarının işçi ölümlerinin nedenlerinin, üretim koşullarının, taşeron çalışma düzeninin ve kamu denetimlerinin incelenmesi amacıyla sunduğu araştırma önergeleri, 10 Kasım’da AKP ve MHP milletvekillerinin oylarıyla reddedildi.
CHP İzmir Milletvekili Rıfat Nalbantoğlu, Meclis görüşmelerinde fabrikada son on yılda kaç denetim yapıldığını, hangi eksikliklerin tespit edildiğini ve ne tür yaptırımlar uygulandığını sordu. Nalbantoğlu, devletin görevinin işçiler öldükten sonra soruşturma başlatmak değil, ölümleri önlemek olduğunu söyledi. AKP temsilcileri ise iş sağlığı ve güvenliği alanında gerekli düzenlemelerin yapıldığını ve sorumlular hakkında adli sürecin işletildiğini savundu.
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi ile TMMOB, HABAŞ’taki ölümlerin üretim ve denetim sisteminden bağımsız değerlendirilemeyeceğini belirterek işverenlerin ve kamu görevlilerinin sorumluluklarının araştırılmasını istedi. TMMOB, iş güvenliği hizmetlerinin piyasalaştırılmasına son verilmesi ve sendikalarla meslek örgütlerinin katılacağı bağımsız bir kamusal denetim mekanizmasının kurulması çağrısında bulundu.
Şirket Yönetim Kurulu Başkanı Gözaltında, Soruşturma Sürüyor
Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı, patlamayla ilgili dört savcı görevlendirildiğini açıkladı. HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran, fabrika müdürü, çelikhane yöneticileri, bakım sorumluları ve mühendislerin de aralarında bulunduğu 11 şüpheli hakkında gözaltı işlemi yapıldı. Başaran’ın İstanbul’da gözaltına alındığı bildirildi. Fabrikada üretim durdurulurken bilirkişilerin olay yerindeki incelemeleri sürüyor.
Patlamanın ardından Aliağa Sulh Ceza Hâkimliğince soruşturma kapsamındaki yayınlara ilişkin yasak kararı da verildi. İstanbul Barosu, sendikalar ve meslek örgütleri, bütün delillerin korunmasını ve sorumlular hakkında etkili soruşturma yürütülmesini talep etti.
HABAŞ’ta şirketin kayıtlarına yansıyan artan iş kazaları, önceki işçi ölümleri ve Bakanlığın denetimlerde ciddi sorun belirlenmediği açıklaması, işçi sağlığı ve güvenliğinde hem işletme yönetiminin hem de kamu denetiminin sorumluluğunu gündemde tutuyor. İşçilerin yakınları cenazelerini toprağa verirken, Meclis araştırmasının reddedilmesiyle kamusal denetimin yeterliliğine ilişkin sorular da yanıtsız kalmış durumda.
Ailelerin yanıtını aradığı soru ise değişmiyor: Daha önce işçilerin yaşamını yitirdiği, kazaların arttığı bilinen bir fabrikada 18 işçinin ölümüne yol açan koşullar neden ortadan kaldırılmadı ve bu koşullardan kimler sorumlu?
- NHA / Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı, Anadolu Ajansı, ANKA Haber Ajansı, BBC Türkçe, Deutsche Welle Türkçe, Evrensel, Cumhuriyet, Medyascope, Medya Haber TV, Aslı Odman, İSİG Meclisi, TMMOB, HABAŞ 2025 Sürdürülebilirlik Raporu, DİSK, Kısa Dalga, Diken, İstanbul Barosu
