Riyalin sert değer kaybı ve artan hayat pahalılığıyla başlayan protestolar İran’ın neredeyse tüm kentlerine yayılırken, güvenlik güçlerinin halka ateş açtığı bildirimleri ve kadınların öncülüğündeki “Jin jiyan azadî” sloganları, krizin ekonomik sınırları aşıp rejim karşıtı bir toplumsal harekete dönüştüğünü gösteriyor.
Ekonomik Çöküşten Ülke Geneline Yayılan Eylemler
İran’da Tahran Çarşısı esnafının riyalin döviz karşısındaki hızlı değer kaybı ve derinleşen pahalılık nedeniyle başlattığı protestolar, kısa sürede ülke geneline yayıldı. İlk olarak cep telefonu pazarında başlayan eylemler; Karac, Şiraz, İsfahan, Meşhed, Kirman ve Keşm’in ardından birçok kentte eş zamanlı gösterilere dönüştü. Protestoların altıncı gününde, ekonomik talepler giderek siyasal ve rejim karşıtı sloganlarla iç içe geçti.
Polis Müdahalesi, Karakol Ve Kamu Alanları
Tahran, İsfahan ve Şiraz eyaletlerinde protestolar yeniden alevlenirken, güvenlik güçlerinin sert müdahalesine rağmen kalabalıkların dağılmadığı bildirildi. Babol kentinde halkın ilk kez kitlesel protestolara katıldığı belirtilirken, Mervdeş’te göstericilerin 11 No’lu karakola el koyduğu yönünde bilgiler paylaşıldı. Kirmaşan’da ise rejim güçlerinin kalabalığa doğrudan ateş açtığı, protestolar sırasında gözetim kameralarının tahrip edildiği aktarıldı.
Kadınların Ön Planda Olduğu Sloganlar
Eylemlerde kadınlar öncülük ederken, “Diktatöre ölüm”, “Bişeref” ve özellikle Kürt kadın hareketiyle özdeşleşen “Jin, jiyan, azadî” sloganları dikkat çekti. Bu sloganlar, protestoların yalnızca ekonomik taleplerle sınırlı kalmadığını; kadınların özgürlük, eşitlik ve siyasal dönüşüm talebini açıkça ifade ettiğini ortaya koydu.
Rejim Ve Toplumsal Gerilim
Kum kentinde “rejim ajanlığı” yaptığı iddia edilen bir besicinin aracının ateşe verilmesi, öfkenin yalnızca güvenlik güçlerine değil, rejimle ilişkilendirilen sivil aktörlere de yöneldiğini gösterdi. Analistler, güvenlik güçlerinin sert müdahalesinin protestoları bastırmaktan çok radikalleştirme riski taşıdığına dikkat çekiyor.
Gelişmeler, İran’da ekonomik kriz, siyasal baskı ve toplumsal taleplerin aynı anda patlak verdiği çok katmanlı bir krize işaret ederken, ülkenin farklı etnik ve toplumsal kesimlerinin ortak bir itiraz zemininde buluştuğunu da ortaya koyuyor.
