İhracat Rekoru Söylemi Gölgesinde Derinleşen Açık: 2002’ye Göre Dış Ticaret Dengesi Altı Kat Bozuldu

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2025 ihracat rakamlarını “tarihi rekor” olarak sunarken, yıl sonunda 92 milyar doları aşan dış ticaret açığına değinmedi; resmi veriler, 2002 ile yapılan kıyaslamada Türkiye’nin dış ticaret açığının yaklaşık altı kat büyüdüğünü ortaya koyuyor.

Rekor Söylemi, Sessiz Bırakılan Denge

AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Kongre Merkezi’nde düzenlenen “2025 Yılı İhracat Rakamlarının Açıklanması Programı”nda ihracat performansını “Cumhuriyet tarihinin en yüksek seviyesi” olarak tanımladı. Erdoğan, 2025 yılında mal ve hizmet ihracatının 396,5 milyar dolara ulaştığını belirtirken, tabloyu küresel belirsizlikler, savaşlar ve 6 Şubat depremlerinin ekonomik etkilerine rağmen “başarı” olarak sundu.

Ancak konuşmada, dış ticaretin diğer yüzünü oluşturan açığa yalnızca sınırlı ve dolaylı bir atıf yapıldı. Aralık ayında 9,42 milyar dolar olan dış ticaret açığı, yıl genelinde yüzde 12 artışla 92,09 milyar dolara yükselirken, Erdoğan bu veriyi ayrıntılı biçimde değerlendirmedi.

Muhalefet Suçlamaları Ve Ekonomik Gerekçeler

Erdoğan, ihracat artışını anlatırken muhalefeti “ekonomiye zarar vermekle” suçladı; belediyeler, boykot çağrıları ve yurt dışındaki eleştirileri hedef aldı. Dış ticaret dengesindeki bozulmayı ise küresel korumacılık, zayıf dış talep ve jeopolitik gerilimlerle açıkladı. İthalatın 2025’te 365,5 milyar dolar olarak gerçekleştiğini belirten Erdoğan, artışın temel nedenleri arasında ekonomik canlanma ve altın fiyatlarını gösterdi.

Buna karşın, ithalat artışının yapısal niteliği ve üretime bağımlılık boyutu konuşmada yer bulmadı; “ihracatın ithalatı karşılama oranı” üzerinden yapılan vurgu, mutlak açık rakamlarının gerisinde kaldı.

2002 Kıyaslaması: Rakamların Söylediği

Resmi istatistikler, iktidarın sıkça başvurduğu 2002 kıyaslamasının farklı bir tabloyu da ortaya koyduğunu gösteriyor. Devlet İstatistik Enstitüsü verilerine göre, 2002’de Türkiye’nin ihracatı 35,1 milyar dolar, ithalatı 50,8 milyar dolar seviyesindeydi. Aynı yıl dış ticaret açığı 15,75 milyar dolar olarak hesaplandı.

2025 sonunda 92,09 milyar dolara ulaşan dış ticaret açığı, 2002’ye kıyasla yaklaşık altı katlık bir artışa işaret ediyor. İhracatın ithalatı karşılama oranı 2002’de yüzde 69,01 iken, 2025’te yüzde 74,8’e yükselse de, mutlak açık büyüklüğü ekonomideki yapısal dengesizliğin derinleştiğini gösteriyor.


Kaynaklar:
– TÜİK / DİE dış ticaret istatistikleri
– Cumhurbaşkanlığı konuşma metni ve resmi açıklamalar
– Programda paylaşılan 2025 dış ticaret verileri