CHP’li Ömer Fethi Gürer, kırmızı mercimek üretiminin 2002’den bu yana yarıdan fazla düşmesini TBMM’ye taşıyarak, iklimden destek politikalarına uzanan nedenlerin açıklanmasını isterken artan ithalatın yerli üreticiyi tasfiye ettiğine dikkat çekti.
Üretimde Sert Düşüş, İthalatta Hızlı Artış
CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köy İşleri Komisyonu üyesi Ömer Fethi Gürer, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde, kırmızı mercimekteki yapısal gerilemeyi rakamlarla ortaya koydu. Gürer’e göre Türkiye’de 2002 yılında yaklaşık 500 bin ton olan kırmızı mercimek üretimi, TÜİK verilerine göre 2025’te 230 bin tona geriledi. Aynı dönemde nüfusun yaklaşık 30 milyon artmasına karşın üretimdeki bu sert düşüş, temel gıda güvenliği açısından ciddi bir alarm olarak değerlendiriliyor.
Sofradaki Mercimek İthal
Gürer, 2025’in ilk dokuz ayında 342 bin 988 ton mercimek ithal edildiğini, bunun karşılığında 205 milyon 509 bin dolar dövizin yurt dışına ödendiğini vurguladı. Bu tabloya işaret eden Gürer, “Sofradaki mercimek çorbası ithal üründen yapılıyor, yerli üretimde ise ciddi bir çöküş yaşanıyor” değerlendirmesinde bulundu. İthal mercimeğin rafta yerli üründen daha pahalıya satılmasının ise piyasa denetimi ve haksız kazanç tartışmalarını beraberinde getirdiğini ifade etti.
İklim, Destekler Ve Ürün Deseni Sorusu
Önergede, üretimdeki düşüşün ani iklim değişiklikleriyle açıklanıp açıklanamayacağı sorgulanırken, TARSİM ve ÇKS’ye kayıtlı üreticilere bu kapsamda bir zarar desteği sağlanıp sağlanmadığı da Bakanlığa yöneltilen sorular arasında yer aldı. Gürer ayrıca, düşük alım fiyatları ve artan girdi maliyetleri nedeniyle üreticinin ürün desenini değiştirmiş olabileceğine dikkat çekerek, mevcut desteklerin mercimek üretimini sürdürmek için yeterli olup olmadığını gündeme getirdi.
Anadolu’nun Ürünü, Dışa Bağımlı Piyasa
Mercimeğin ana vatanının Anadolu olduğuna işaret eden Gürer, Türkiye’nin bugün Kanada başta olmak üzere Rusya, Moldova, Ukrayna ve Suriye gibi ülkelerden mercimek ithal eder hale gelmesini tarım politikalarının iflası olarak niteledi. GAP bölgesi başta olmak üzere kırmızı mercimek üretimi için 2026 yılında özel bir destek ve teşvik planı olup olmadığı sorusu da önergenin kritik başlıklarından biri oldu.
Gürer’in önergesi, yalnızca mercimek özelinde değil, Türkiye’nin genel tarım politikalarına dair daha geniş bir tartışmayı da tetikliyor. Üretimden kopan çiftçi, ithalata dayalı arz politikası ve döviz kaybı; tarımda sürdürülebilirlik ve gıda egemenliği açısından yeniden ele alınması gereken temel başlıklar olarak öne çıkıyor.
- NHY / TBMM soru önergesi metni; TÜİK tarım üretim verileri; Tarım ve Orman Bakanlığı ithalat-istatistikleri; CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer’in açıklamaları.
