Bilim insanları, mikroplastik kirliliğinin okyanusun karbonu ve fazla ısıyı emme kapasitesini zayıflatarak gezegenin iklim dengesini tehdit ettiğini, okyanusun bir “karbon yutağı” olmaktan çıkıp karbon kaynağına dönüşme riskinin büyüdüğünü söylüyor.
Okyanusların İklimdeki Hayati Rolü
Birleşmiş Milletler verilerine göre okyanuslar, Dünya’daki oksijenin yaklaşık yüzde 50’sini üretiyor, insan kaynaklı karbondioksit emisyonlarının yüzde 30’unu emiyor ve küresel ısınmanın yol açtığı fazla ısının yüzde 90’ını soğuruyor. Bu işlevleriyle okyanuslar, iklim krizine karşı gezegenin en büyük doğal tamponu olarak kabul ediliyor.
Ancak bilim insanları, mikroplastik kirliliğinin bu kritik dengeyi giderek bozduğu uyarısında bulunuyor.
Mikroplastikler Ve ‘Biyolojik Karbon Pompası’
Journal of Hazardous Materials: Plastic dergisinde yayımlanan ve 89 bilimsel çalışmayı inceleyen yeni bir araştırma, mikroplastiklerin okyanusun karbon döngüsündeki rolünü zayıflattığını ortaya koydu.
Çalışmaya göre mikroplastikler, fitoplanktonun fotosentez kapasitesini düşürüyor, zooplankton metabolizmasını bozuyor ve “biyolojik karbon pompası” olarak bilinen, karbonun atmosferden derin okyanus katmanlarına taşınmasını sağlayan doğal süreci sekteye uğratıyor.
Isınma, Asidifikasyon Ve Gıda Güvenliği Riski
Araştırmanın sorumlu yazarı Dr. Ihsanullah Obaidullah, bu etkilerin zamanla okyanusların daha fazla ısınmasına, asidifikasyonun artmasına ve biyolojik çeşitliliğin azalmasına yol açabileceğini belirtiyor.
Bu zincirleme etkinin özellikle kıyı toplulukları ve küresel gıda güvenliği üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceği vurgulanıyor. Bilim insanlarına göre okyanus, karbondioksiti emme kapasitesini yitirirse, karbonu yeniden atmosfere salan bir kaynak haline gelebilir.
1,5 Derece Sınırına Tehlikeli Yakınlaşma
Araştırmacılar, 2026 yılının küresel sıcaklıkların sanayi öncesi seviyelerin 1,4°C üzerine çıktığı dördüncü yıl olabileceğini öngörüyor. Bu durum, Paris Anlaşması’nda belirlenen 1,5°C eşiğine tehlikeli bir yakınlaşma anlamına geliyor.
Bilim insanları, mikroplastik kirliliğinin bu gidişatı hızlandıran ancak uzun süre göz ardı edilen bir faktör olduğuna dikkat çekiyor.
Plastik Kirliliğine Karşı ‘Entegre Mücadele’ Çağrısı
BM’nin 2025 tarihli raporuna göre yıllık plastik üretimi 400 milyon tonu aşmış durumda ve bunun yarısı tek kullanımlık ürünlerden oluşuyor. Mevcut eğilimler sürerse plastik üretiminin 2060’a kadar üç katına çıkması bekleniyor.
Araştırmacılar, mikroplastik kirliliği ile iklim krizinin ayrı sorunlar olarak ele alınamayacağını vurgulayarak, üretimin sınırlandırılmasını ve tüketimin azaltılmasını içeren entegre bir küresel yaklaşım çağrısı yapıyor.
- NHY / Associated Press
