Çin, buhar yerine süperkritik karbondioksit kullanan dünyanın ilk ticari elektrik jeneratörünü devreye alarak, enerji verimliliği ve santral ölçeğinde yeni bir teknolojik dönemin kapısını araladı.
PEKİN – Çin, elektrik üretiminde yüzyılı aşkın süredir değişmeyen buhar temelli sistemi aşmayı hedefleyen süperkritik karbondioksit (sCO₂) teknolojisini ticari ölçekte hayata geçirdi. “Chaotan One” adı verilen proje kapsamında, dünyanın ilk ticari sCO₂ uyumlu elektrik jeneratörü resmen işletmeye alındı.
Proje, yalnızca yeni bir mühendislik denemesi değil; aynı zamanda Çin’in enerji teknolojilerinde küresel liderlik iddiasını pekiştiren stratejik bir hamle olarak değerlendiriliyor.
Süperkritik CO₂ Nedir, Neden Önemli?
Süperkritik karbondioksit, CO₂’nin 31 santigrat derece sıcaklık ve 7,37 megapaskal basınç eşiğinin üzerine çıkarıldığında ulaştığı özel bir fiziksel durum. Bu halde CO₂, hem gaz hem sıvı özellikleri göstererek düşük akış direnci ile yüksek itme gücünü aynı anda sunuyor.
Bu özellik, türbinlerde enerji iletimini daha verimli kılarken, suyun buhara dönüştürülmesine kıyasla çok daha düşük enerji girdisi gerektiriyor. ABD’nin 2017 yılında bu teknolojiyi “stratejik öneme sahip ikinci kritik gelecek teknolojisi” olarak tanımlaması, sCO₂’nin uzun süredir küresel enerji gündeminde olduğunu gösteriyor.
Chaotan One Projesi: Laboratuvardan Santrale
Chaotan One, sCO₂ enerji teknolojisinin laboratuvar ortamından çıkarak ticari kullanıma geçtiği ilk örnek olma özelliğini taşıyor. Proje kapsamında, her biri 15 megavat kapasiteli iki karbondioksit tabanlı atık ısı jeneratörü bulunuyor.
Sistem, Çin Nükleer Enerji Enstitüsü (NPIC) ile Çin Ulusal Nükleer Şirketi (CNNC) iş birliğiyle geliştirildi. Bu yönüyle proje, sCO₂ teknolojisinin nükleer ve termal enerji sistemlerine entegrasyonu açısından da kritik bir eşik olarak görülüyor.
Verimlilik, Güç Ve Alan Avantajı
Yetkililere göre Chaotan One, geleneksel atık ısıdan elektrik üretim teknolojilerine kıyasla yüzde 85’in üzerinde daha yüksek üretim verimliliği sağlıyor. Net güç çıktısında ise yaklaşık yüzde 50’lik bir artış öngörülüyor.
Ayrıca sistemin kapladığı alanın yarı yarıya azalması, santral tasarımı ve yatırım maliyetleri açısından önemli bir avantaj sunuyor. Daha sade mimari sayesinde işletme ve bakım süreçlerinin de basitleştiği belirtiliyor.
Teknik Engeller Ve Eleştirel Notlar
Buna karşın sCO₂ teknolojisinin önünde ciddi mühendislik zorlukları bulunuyor. En başta, çok yüksek sıcaklık ve basınç altında çalışabilecek dayanıklı malzemelerin geliştirilmesi gerekiyor. Ayrıca sistemin ani sıcaklık dalgalanmalarına karşı güvenli ve istikrarlı çalışması, teknolojinin yaygınlaşması açısından belirleyici olacak.
Uzmanlar, Chaotan One’ın sembolik ve teknolojik açıdan önemli olduğunu kabul etmekle birlikte, uzun vadeli işletme performansının ve maliyet-etkinliğinin henüz kanıtlanması gerektiğine dikkat çekiyor.
Küresel Enerji Rekabetinde Yeni Bir Faz
Chaotan One’ın devreye alınması, enerji teknolojilerinde rekabetin yalnızca üretim kapasitesi değil, kullanılan fiziksel ve termodinamik süreçler üzerinden de şekillendiğini gösteriyor. Çin, bu adımla hem fosil yakıtlı hem de nükleer santrallerde verimlilik çıtasını yeniden tanımlamayı hedefliyor.
Bu gelişme, küresel enerji dönüşümünde “daha az kaynakla daha fazla enerji” arayışının, yalnızca yenilenebilirler değil, ileri termal teknolojiler üzerinden de sürdüğünü ortaya koyuyor.
- NHY / CGTN, Çin Nükleer Enerji Enstitüsü (NPIC)
