Almanya’nın önde gelen yayın organı DER SPIEGEL’in aktardığı görüntüler, İran’daki protestolarda rejimin temel dayanaklarından biri olan polis gücünün ilk kez açık biçimde sarsıldığını, bazı polislerin göstericilerle dayanışma sergilediğini ortaya koyuyor.
Abdanan’dan Gelen Video Rejimin Kırılganlığını Gösteriyor
DER SPIEGEL’e göre, Batı İran’daki Abdanan kentinde kaydedildiği belirtilen bir video, protestoculara el sallayan ve alkışlayan polisleri gösteriyor. Görüntülerde, bir binanın çatısına çıkan polislerin, aşağıdan geçen kalabalığa karşı herhangi bir müdahalede bulunmadığı, aksine dostane bir tutum sergilediği görülüyor. Polislerin çatıda bulunma gerekçesi net olmasa da, videonun yarattığı etki güçlü: İran’da devletin baskı aygıtı ilk kez bu denli açık biçimde çatlak veriyor.
Protestoların Seyri Ve Artan Öfke
Ülke genelinde binlerce kişinin katıldığı protestolar, başlangıçta ağır ekonomik kriz, yoksulluk ve yüksek enflasyona karşı başlasa da kısa sürede doğrudan İslam Cumhuriyeti’nin otoriter yapısını hedef aldı. Aktivistlere göre şu ana kadar en az 29 kişi hayatını kaybetti. Özellikle Kürt nüfusun yoğun olduğu İlam eyaletinde çatışmalar ve sert müdahaleler yaşanırken, Malekşahi’de öldürülen göstericilerin cenazelerinde “Diktatöre ölüm” sloganları atıldı. Gösteriler, artık yalnızca geçim sıkıntısının değil, rejim karşıtı biriken öfkenin dışavurumu olarak okunuyor.
Yetkililer Arasında Çatlak Mesajlar
Rejime yakın Fars Haber Ajansı, bazı kentlerde bankaların ateşe verildiğini duyururken, aynı zamanda yerel yöneticilerden dikkat çekici açıklamalar geldi. Bir kentin valisi, “Halkın sesi duyulmalı” diyerek protestoların meşruiyetine dolaylı bir gönderme yaptı; ancak şiddete izin verilmeyeceğini vurguladı. Bu açıklamalar, devlet aygıtı içinde de yaklaşım farklılıklarının derinleştiğine işaret ediyor.
Yargıdan Sertlik, Cumhurbaşkanından Temkin
İran Yargı Erki Başkanı Gholam-Hossein Mohseni-Eje’i, protestolarla bağlantılı davalar için hızlı yargılama (sürat mahkemeleri) talimatı verdiğini açıkladı. Benzer uygulamalar, geçmiş protestolarda ve İsrail’le yaşanan son çatışma sonrası da devreye sokulmuştu. Buna karşılık Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ulusal güvenlik tehdit edilmediği sürece güvenlik güçlerine “itidal” çağrısında bulundu. Bu ikili tutum, rejimin protestolar karşısında net ve yekpare bir stratejiye sahip olmadığını gösteriyor.
“Kadın, Yaşam, Özgürlük”ten Bugüne
Uzmanlara göre mevcut protestolar, 2022’de Jina Mahsa Amini’nin ölümü sonrası patlak veren “Kadın, Yaşam, Özgürlük” eylemlerinden bu yana en geniş ve en riskli dalga. O dönemde rejim, en az 12 kişiyi idam ederek yanıt vermişti. Bugün ise polislerden gelen dayanışma görüntüleri, İslam Cumhuriyeti’nin en büyük korkusunu hatırlatıyor: Baskı aygıtının çözülmesi.
- NHY / DER SPIEGEL; AFP; İranlı aktivistlerin paylaşımları; Fars Haber Ajansı; Chabaronline.
