“Bütçeden Bir Kuruş Çıkmadı” Söylemi, Garanti Ödemeleriyle Çöküyor

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın “devletin kasasından tek kuruş çıkmadan” hayata geçirildiğini söylediği kamu-özel işbirliği projelerine ilişkin açıklamaları, iktisatçı Mustafa Sönmez’in paylaştığı resmi bütçe tablolarıyla birlikte okunduğunda, 2026–2028 döneminde her yıl 5–6 milyar dolarlık garanti ödemesinin Hazine’ye yükleneceğini ortaya koyuyor.

Cumhurbaşkanı’nın Söylemi: “Tek Kuruş Çıkmadan”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, 298 milyon avroluk yatırım değerine sahip bir projenin “devletin kasasından tek kuruş çıkmadan” gerçekleştirildiğini, yolcu garantisi verilmediğini ve 25 yıllık işletme süresi karşılığında 560 milyon avro kira geliri elde edileceğini savundu. Erdoğan, bu yaklaşımı “vizyon farkı” olarak tanımlayarak muhalefeti sert ifadelerle eleştirdi ve kamu kaynaklarının millet için kullanıldığını vurguladı.

Bu söylem, kamuoyunda özellikle KÖİ projelerinin bütçeye yükü olup olmadığı tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.

Resmi Bütçe Tabloları Ne Diyor?

İktisatçı Mustafa Sönmez ise Erdoğan’ın paylaşımını etiketleyerek yayımladığı notta, merkezi yönetim bütçesinde yer alan çok yıllı tablolara dikkat çekti. Sönmez’in paylaştığı verilere göre, köprüler, tüneller ve şehir hastaneleri için verilen garanti ödemeleri 2026’da 5,1 milyar dolar, 2027’de 5,4 milyar dolar, 2028’de ise yaklaşık 5,75 milyar dolar düzeyine ulaşıyor.

Aynı ödemelerin TL karşılığı 2026’da 37,95 milyar, 2027’de 273,76 milyar, 2028’de 309,14 milyar TL olarak bütçede açıkça yer alıyor. Bu kalemler, “bütçeden para çıkmıyor” iddiasının aksine, Hazine’nin üstlendiği uzun vadeli yükümlülükleri gösteriyor.

Şehir Hastaneleri Ve Ulaşım Projeleri Yükün Odağında

Tabloya göre en büyük garanti ödemeleri şehir hastanelerine yapılıyor. 2026–2028 döneminde şehir hastaneleri için öngörülen yıllık ödeme 2,9–3 milyar dolar bandında. Otoyol ve köprüler için ayrılan tutar aynı dönemde 2,1–2,8 milyar dolar arasında değişirken, Avrasya Tüneli için 2026 yılında 11 milyon dolarlık ödeme öngörülüyor.

Hizmet bedeli ve kira bedeli ayrımı, özellikle şehir hastanelerinde dikkat çekiyor. Kira bedelleri tek başına yılda yaklaşık 1,7 milyar dolar seviyesinde seyrederken, kullanım garantilerinin tutmaması halinde farkın bütçeden karşılandığı görülüyor.

“Geçmeyen Aracın Bedeli” Tartışması

Mustafa Sönmez, “Neyin ödemesi bu?” sorusunu yönelterek yanıtı net biçimde veriyor: “Verilen garantilerin, geçmeyen aracın bütçeden bedeli.” Bu değerlendirme, KÖİ modelinde riskin özel sektör yerine kamunun üzerinde kaldığı eleştirisini güçlendiriyor.

Ekonomistler, döviz cinsinden verilen garantilerin kur artışlarıyla birlikte bütçe üzerindeki baskıyı büyüttüğünü, sosyal harcamalar ve kamusal yatırımlar için ayrılabilecek alanı daralttığını vurguluyor. Tartışmanın merkezinde ise siyasi söylemlerden ziyade, resmi bütçe belgelerinde yer alan rakamlar bulunuyor.

Kaynaklar:
– Recep Tayyip Erdoğan, sosyal medya paylaşımı (@RTErdogan)
– Mustafa Sönmez, sosyal medya paylaşımı (@mustfsnmz)
– Türkiye Cumhuriyeti Merkezi Yönetim Bütçesi, 2026–2028 çok yıllı tablolar
– Kamu-Özel İşbirliği projelerine ilişkin resmi bütçe belgeleri