Emek çalışmaları ve sosyal politika alanında akademisyen Aziz Çelik, bir AKP milletvekilinin emeklileri “garip gureba” olarak nitelemesinin bir dil sürçmesi değil, emekliliği sosyal hak olmaktan çıkarıp yardıma muhtaç teba düzeyine indirgeyen neoliberal-muhafazakâr bir zihniyetin özeti olduğunu söyledi.
Bir İfade Değil, Bir Sosyal Politika Anlayışı
Çalışma iktisadı ve sosyal politika alanında uzun yıllardır akademik çalışmalar yürüten BirGün yazarı Aziz Çelik, AKP’li bir milletvekilinin emekliler için kullandığı “garip gureba” ifadesine sert tepki gösterdi. Çelik’e göre bu tanımlama, bireysel bir dil hatasından ziyade, iktidarın sosyal politikaya bakışını açık biçimde yansıtan kavramsal bir tercih.
Çelik, söz konusu yaklaşımın emekli aylığını anayasal ve evrensel bir sosyal hak olarak değil, devletten verilen bir “yardım” ya da “lütuf” olarak gördüğünü vurguladı.
Hak Sahibi Yurttaş Yerine Yardıma Muhtaç Tebaa
Aziz Çelik, emeklilerin bu dil aracılığıyla hak sahibi yurttaş olmaktan çıkarılıp, devlete bağımlı “yardıma muhtaç” bir toplumsal kategoriye indirgendiklerini belirtti. Bu anlayışta emekli maaşının, çalışma yaşamı boyunca ödenen primlerin ve kamusal bir sözleşmenin sonucu değil, iktidarın takdirine bağlı bir destek olarak sunulduğuna dikkat çekti.
Bu yaklaşımın, modern sosyal devlet ilkeleriyle bağdaşmadığını belirten Çelik, sosyal güvenlik sisteminin özünün “yardım” değil, hak ve vatandaşlık temelli bir ilişki olduğunun altını çizdi.
Neoliberal-Muhafazakâr Sarmaşık
Çelik’e göre kullanılan dil, Türkiye’de son yıllarda belirginleşen neoliberal-muhafazakâr sosyal politika anlayışının tipik bir yansıması. Bu yaklaşım, sosyal hakları evrensel ve eşit yurttaşlık zemini üzerinden değil, hayırseverlik, sadaka ve merhamet dili üzerinden kuruyor.
Bu çerçevede emekliler, yoksulluğun yapısal nedenlerinin sonucu olarak değil, “yardım edilmesi gereken” bir kitle olarak tanımlanıyor; bu da sosyal devletin sorumluluğunu görünmez kılıyor.
Modern Sosyal Politikada “Garip Gureba” Yok
Aziz Çelik, çağdaş sosyal politika literatüründe “garip gureba” gibi kavramların yerinin olmadığını vurgulayarak, “Hak sahibi yurttaş var, hak sahibi insan var” ifadelerini kullandı. Çelik’e göre bu tür kavramlar, hak temelli sosyal politika anlayışı ile paternalist yardım anlayışı arasındaki farkı net biçimde ortaya koyuyor.
Uzmanlar, bu dilin normalleşmesinin emeklilik hakkının aşındırılması, sosyal güvenliğin daraltılması ve yoksulluğun bireyselleştirilmesi riskini artırdığına dikkat çekiyor.
- NHY / Aziz Çelik – X (eski adıyla Twitter) paylaşımı
Toplumsal Bellek sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
