ABD’de 50 binden fazla çocuğun verilerini inceleyen kapsamlı bir çalışma, günde dört saat ve üzeri ekran kullanımının çocuk ve ergenlerde depresyon, kaygı bozukluğu ve dikkat sorunlarıyla güçlü biçimde ilişkili olduğunu ortaya koydu; asıl riskin ise ekrandan çok, uykunun ve hareketin hayatın dışına itilmesi olduğu vurgulanıyor.
Bulgular: Depresyon, Kaygı Ve Davranış Sorunlarında Artış
ABD’de 2020–2021 verilerine dayanan ve 6–17 yaş arası 50 binden fazla çocuğu kapsayan çalışma, aşırı ekran süresinin ruh sağlığı üzerindeki etkilerini ayrıntılı biçimde analiz eden en büyük araştırmalardan biri olarak öne çıkıyor. Çalışmaya göre günde dört saat ve daha fazla ekran başında kalan çocuklarda depresyon riski yüzde 61, kaygı bozukluğu riski yüzde 45 artıyor. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) riski yüzde 21, davranış bozuklukları ise yüzde 24 daha sık görülüyor.
Araştırmayı yürüten Ying Dai (Hong Kong Üniversitesi) ve Na Ouyang (Yale Üniversitesi), bu sonuçların ekran süresinin tek başına değil, onunla birlikte gelen yaşam tarzı değişimlerinin ruhsal yükü ağırlaştırdığını gösterdiğini belirtiyor.
Asıl Sorun Ekran Değil, Kaybolan Uyku Ve Hareket
Araştırmaya göre riskin en büyük belirleyicisi, ekran karşısında geçirilen sürenin çocukların günlük rutinlerinden neleri eksilttiği. Yetersiz fiziksel aktivite, ekran süresi ile ruhsal sorunlar arasındaki ilişkinin yüzde 39’unu açıklıyor. Düzensiz uyku saatleri bu ilişkinin yaklaşık yüzde 24’ünü, kısa uyku süresi ise yüzde 7’sini oluşturuyor.
Veriler, sorunun yaygınlaştığını da ortaya koyuyor: Her üç çocuktan biri önerilen sürenin üzerinde ekran kullanıyor. Buna karşılık çocukların yalnızca yüzde 20’si günde en az 60 dakika fiziksel aktivite önerisini karşılıyor; düzenli bir hafta içi uyku rutinine sahip olanların oranı ise yalnızca yüzde 25.
Azaltmak Mümkün: Ekran Süresi Düşünce Ruh Hali Toparlanıyor
Ekran süresinin azaltılmasının etkileri yalnızca teorik değil. Avusturya’da yürütülen ve 250 kişinin katıldığı randomize kontrollü bir çalışmada, günlük akıllı telefon kullanımını iki saatin altına indiren katılımcılarda depresif belirtiler ortalama yüzde 33, uyku sorunları yüzde 30, stres yüzde 23 ve yalnızlık hissi yüzde 30 azaldı; genel iyilik hali ise yüzde 17 arttı.
Krems Sürekli Eğitim Üniversitesi’nden psikiyatrist Christoph Pieh, bulguların net olduğunu söylüyor: “Günlük ekran süresini iki saatin altına çekmek, uyku, stres ve depresyon üzerinde yüzde 15 ila 30 arasında iyileşme sağlıyor. Bu, basit ama etkili bir müdahale.”
Kaynaklar:
– Humanities and Social Sciences Communications (Nature Group), Ying Dai & Na Ouyang
– BMC Medicine (2025)
