CHP Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz’ın açıklamasına göre, Gaziantep-Şanlıurfa Otoyolu’nun 25 yıllığına özelleştirilmesi durumunda araç geçiş ücreti 102 TL’den 270 TL’ye fırlayacak. Vatandaşın vergileriyle inşa edilen yol, Yap-İşlet-Devret modeliyle işletilen benzer bir otoyoldaki kilometre başına ücretin üç katına çıkarılmasıyla adeta yandaş şirketlere peşkeş çekiliyor.
2026 yılı itibarıyla Karayolları 5. Bölge sınırları içinde kamunun işlettiği Gaziantep-Şanlıurfa Otoyolu’nda geçiş ücreti kilometre başına 0,85 TL, yani 120 kilometrelik mesafe için toplam 102 TL olarak uygulanıyor. Ancak hükümetin özelleştirme programı kapsamında bu yolun 25 yıllığına devredilmesi planlanıyor. Devir gerçekleştiğinde, geçiş ücretinin 270 TL’ye çıkması bekleniyor; bu da yüzde 200’lük bir zamma işaret ediyor.
Fahiş Farkın Anatomisi
Karayolları’nın işlettiği Gaziantep-Şanlıurfa Otoyolu ile aynı bölgede olmamasına rağmen kıyaslamaya konu edilen Ankara-Niğde Otoyolu, Yap-İşlet-Devret modeliyle özel bir şirket tarafından işletiliyor. Bu otoyolda kilometre başına geçiş ücreti 2,64 TL olarak belirlenmiş durumda. Aradaki fark tam üç kat. Ulaştırma uzmanları, kamu eliyle işletilen bir yolda maliyetin düşük kalmasının nedenini, altyapı yatırımının zaten kamu kaynaklarıyla finanse edilmiş olmasına bağlıyor. Özelleştirme sonrası ise işletmeci şirket hem yatırım maliyetini hem de kârını geçiş ücretlerine yansıtacağı için fiyatların kaçınılmaz olarak tırmanacağı vurgulanıyor.
Yap-İşlet-Devret Modeli Mi, Yandaş İşletme Mi?
Yap-İşlet-Devret modeli, devletin kasasından tek kuruş çıkmadan büyük altyapı projelerinin tamamlanmasını sağlamak amacıyla geliştirilmiş bir finansman yöntemi olarak tanıtıldı. Ancak uygulamada, özellikle otoyol ve köprü geçiş ücretlerinin Avrupa ortalamasının çok üzerinde seyretmesi, modelin “yandaş şirketlere kaynak aktarma” mekanizmasına dönüştüğü eleştirilerini beraberinde getiriyor. Gaziantep-Şanlıurfa Otoyolu’nun da benzer bir akıbete uğraması halinde, bölge esnafı ve lojistik firmalarının navlun maliyetleri ciddi biçimde artacak, bu da enflasyonu tetikleyecek yeni bir dalga yaratacak.
Vatandaşın Vergisi, Yandaşın Kasası
CHP Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz’ın dile getirdiği rakamlar, özelleştirmenin ardındaki mantığı gözler önüne seriyor: Kamu kaynaklarıyla yapılan bir yol, özel bir şirkete devrediliyor ve devir şartnamesi gereği geçiş ücretleri katlanıyor. Oysa aynı yol kamu elinde kalmaya devam etseydi, bakım-onarım giderleri dışında ek bir maliyet oluşmayacak ve vatandaş cep yakmayan bir tarifeyle seyahat edebilecekti. Uzmanlar, bu tür özelleştirmelerin rekabet ortamını ortadan kaldırdığını ve tekelci fiyatlamaya yol açtığını belirtiyor.
- NHY / Deniz Yavuzyılmaz / X paylaşımı, Mart 2026
