8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü arifesinde Galatasaray Meydanı’nda bir araya gelen Cumartesi Anneleri, Türkiye’de gözaltında kaybedilen kadınların akıbetini bir kez daha sordu. İnsan Hakları Derneği verilerine göre en az 19 kadın ve 3 yaşındaki bir kız çocuğu gözaltına alındıktan sonra kaybedildi; bu kayıpların çoğundan ise onlarca yıldır hiçbir haber alınamıyor.
Galatasaray Meydanı’nda 1093. Hafta
Kayıp yakınları ve insan hakları savunucularının oluşturduğu Cumartesi Anneleri, gözaltında kaybedilenlerin akıbetini sormak ve faillerin yargılanmasını talep etmek amacıyla yıllardır sürdürdükleri eylemlerinin 1093’üncüsünde İstanbul’daki Galatasaray Meydanı’nda bir araya geldi.
Bu haftaki buluşma, 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü arifesinde özellikle gözaltında kaybedilen kadınlara adandı. Eylemde kaybedilen kadınların fotoğrafları taşındı, meydanda karanfiller bırakıldı.
İHD Verileri: 19 Kadın Ve Bir Çocuk Kayıp
Eylemde yapılan açıklamada, İnsan Hakları Derneği (İHD) kayıtlarına göre Türkiye’de 19 kadın ve 3 yaşındaki bir kız çocuğunun gözaltına alındıktan sonra kaybedildiği hatırlatıldı.
Hak savunucularına göre bu vakalar, Türkiye’de 1990’lı yıllarda yoğunlaşan zorla kaybetme vakalarının en ağır örnekleri arasında yer alıyor.
Açıklamayı okuyan İHD Eş Genel Başkanı Oya Ersoy, yalnızca dört kadının ağır işkence görmüş bedenlerine yıllar sonra gizlice gömüldükleri yerlerde ulaşılabildiğini, diğerlerinden ise onlarca yıldır haber alınamadığını söyledi.
Ersoy, gözaltında kaybetmelerin kadınlara yönelik devlet şiddetinin en ağır biçimlerinden biri olduğunu vurguladı.
Hafıza Ve Adalet Mücadelesi
Cumartesi Anneleri’nin açıklamasında, zorla kaybetmelerin yalnızca bireyleri ortadan kaldırmayı değil aynı zamanda onların hikâyelerini ve mücadelelerini silmeyi amaçladığı belirtildi.
Oya Ersoy konuşmasında şu vurguyu yaptı:
“Bir kadını kaybetmek yalnızca bir insanı ortadan kaldırmak değildir; onun hikâyesini, sözünü ve mücadelesini de yok etmeyi amaçlar.”
Hak savunucularına göre cezasızlık politikaları yalnızca geçmişteki suçların aydınlatılmasını engellemekle kalmıyor, aynı zamanda toplumda şiddetin yeniden üretilmesine de zemin hazırlıyor.
1990’lardan Günümüze Uzanan Karanlık Liste
Eylemde gözaltında kaybedilen kadınların isimleri tek tek anıldı. Bu isimler arasında:
- 1991’de Cizre’de kaybedilen ve kemikleri 18 yıl sonra bulunan Makbule Ökdem
- 1992’de Dersim’de gözaltına alındıktan sonra işkence sonucu öldürülen Ayten Öztürk
- 1993’te Nusaybin’de kaybedilen Sedika Dal
- 1994’te Dersim’de askeri operasyon sonrası kaybolan Hatun Işık, Yeter Işık, Elif Işık, Gülizar Serin ve 3 yaşındaki Dilek Serin
- 1994’te İstanbul’da kaybedilen Lütfiye Kaçar
- 1995’te Ankara’da gözaltına alındıktan sonra işkence görmüş bedeni bulunan Ayşenur Şimşek
- 1997’de kaçırıldıktan sonra kaybolan Zozan Eren
- 1998’de gözaltına alındıktan sonra kaybolan Neslihan Uslu
yer aldı.
Açıklamada ayrıca, 1998’de Hizbullah tarafından kaçırılarak öldürülen Konca Kuriş de anıldı.
Cezasızlık Eleştirisi Ve Adalet Talebi
Cumartesi Anneleri, zorla kaybetmelerin insanlığa karşı suç olduğunu ve uluslararası hukuk açısından zamanaşımına uğratılamayacağını vurguladı.
Hak savunucuları yetkililere şu çağrıyı yaptı:
- Kaybedilen kadınların akıbeti açıklansın
- Failler bağımsız mahkemelerde yargılansın
- Cezasızlık politikalarına son verilsin
Açıklama şu sözlerle sona erdi:
“Kaç yıl geçerse geçsin hakikat emanetçileri olmaktan vazgeçmeyeceğiz.”
Hafıza Politikası Olarak Cumartesi Eylemleri
1995 yılından bu yana devam eden Cumartesi Anneleri eylemleri, Türkiye’de zorla kaybetmeler konusunda en uzun soluklu hak arama hareketlerinden biri olarak görülüyor.
İnsan hakları örgütleri, bu eylemlerin yalnızca kayıpların akıbetini sormak için değil, aynı zamanda toplumsal hafızanın canlı tutulması açısından da kritik bir rol oynadığını vurguluyor.
8 Mart arifesinde yapılan bu çağrı ise kadınların eşitlik ve özgürlük mücadelesinin aynı zamanda hakikat ve adalet mücadelesi olduğunu bir kez daha hatırlattı.
- NHY / Cumartesi Anneleri açıklamaları, İnsan Hakları Derneği (İHD) zorla kaybetmeler verileri
