ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarının Hürmüz Boğazı’nı fiilen kilitlemesiyle Brent petrolün varil fiyatı 94 doları aşarak Nisan 2024’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği stratejik su yolunun kapanması, enerji piyasalarında Kovid-19 salgınının ilk günlerinden bu yana görülen en sert haftalık yükselişi tetiklerken, uzmanlar çatışmaların sürmesi halinde fiyatların 100-150 dolar bandına fırlayabileceği konusunda uyarıyor.
‘Sürpriz Olmayan’ Sıçrama: Fiyatlar Üç Yılın Zirvesine Koştu
Ekonomist İnan Mutlu’nun sosyal medya hesabından duyurduğu verilere göre, petrol fiyatlarındaki yükseliş ivmesi haftanın son işlem gününde de hız kesmedi. Küresel gösterge Brent ham petrolü, 6 Mart 2026 itibarıyla varil başına 94 dolar seviyesini aşarak son üç yılın en yüksek değerine ulaştı. Bu artış, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik geniş çaplı askeri harekatının 28 Şubat’ta başlamasının ardından yaşanan en dramatik fiyat hareketlerinden biri olarak kayıtlara geçti. Sadece bir haftada yüzde 25’i aşan yükseliş, piyasalarda Kovid-19 salgınının yol açtığı 2020’deki kaotik dalgalanmaları anımsatırken, bu kez tetikleyicinin küresel bir sağlık krizi değil, doğrudan bir savaş hali olduğu vurgulanıyor.
‘Hattı Geçmek’: Hürmüz Boğazı’nda Hayalet Seferler
Fiyatları ateşleyen temel unsur, dünya petrol ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı’nda ulaşımın durma noktasına gelmesi. İran’ın misilleme tehditleri ve sigorta şirketlerinin bölge için teminat vermeyi durdurması, küresel dev tankerlerin boğazdan geçişi fiilen askıya almasına neden oldu . Durumun vahametini gözler önüne seren bir gelişme olarak, normal şartlarda günde 20 milyon varile yakın ham petrol ve yakıtın aktığı bu su yolundan, çatışmaların başladığı 1 Mart’tan bu yana hiçbir ham petrol sevkiyatının geçemediği bildirildi.
Morgan Stanley’nin analizine göre, Hürmüz’deki fiili abluka nedeniyle halihazırda günde yaklaşık 8 ila 10 milyon varil petrol piyasaya ulaşamıyor . Irak ve Kuveyt gibi Körfez ülkeleri şimdiden üretim kesintisine giderken, depolama kapasitelerinin dolmasıyla birlikte daha büyük çaplı zorunlu kesintilerin kapıda olduğu belirtiliyor. UBS analisti Giovanni Staunovo, “Boğaz her gün kapalı kaldığında fiyatlar daha da yükselecek,” diyerek tablonun ne kadar kırılgan olduğunu özetliyor.
Küresel Piyasalarda ‘Kırmızı Alarm’: Borsalar Çakıldı, Enflasyon Korkusu Geri Döndü
Petrol fiyatlarındaki bu arz şoku, sadece enerji piyasalarını değil, küresel finans sistemini de derinden sarstı. Londra Borsası’nın FTSE 100 endeksi yüzde 1.2, Almanya DAX ve Fransa CAC 40 endeksleri ise yüzde 1.5’e varan oranlarda değer kaybetti. Wall Street’te de S&P 500 ve Dow Jones endeksleri günü yaklaşık yüzde 1 düşüşle kapattı.
Yatırımcılar, artan enerji maliyetlerinin yeniden yükselişe geçen enflasyonla birleşerek küresel ekonomik büyümeyi frenleyeceğinden endişe ediyor. İngiltere’de devlet tahvillerinin faizlerinin yükselmesi, piyasaların artık merkez bankalarından faiz indirimi beklemek yerine, enflasyonla mücadele için daha sıkı para politikalarına hazırlandığının sinyalini veriyor. XTB araştırma direktörü Kathleen Brooks, “Yakın vadede petrolün 100 doları vurmasını engelleyecek pek bir şey yok,” diyerek tablonun karamsarlığını pekiştiriyor.
Beyaz Saray’dan ‘Sessizlik’ ve Korkulan Senaryolar
Enerji piyasalarındaki bu yangın büyürken, ABD Başkanı Donald Trump’tan gelen açıklamalar endişeleri daha da artırdı. Trump, artan benzin fiyatları konusunda endişeli olmadığını belirterek, “Yükselirlerse yükselirler,” ifadelerini kullandı ve askeri operasyonun önceliği olduğunu vurguladı . Bu tutum, piyasalarda Washington’un fiyatları dizginlemek için acil bir adım atmayacağı şeklinde yorumlandı.
Analistler ve yatırım bankaları, artık çok daha karanlık senaryoları masaya yatırıyor. Katar Enerji Bakanı’nın Financial Times’a yaptığı açıklamada, çatışmalara hızlı bir çözüm bulunamaması halinde petrol fiyatlarının 150 dolara kadar fırlayabileceği uyarısı yapıldı. JPMorgan ise çatışmanın üç ila dört hafta sürmesi durumunda Körfez üreticilerinin üretimi durdurmak zorunda kalacağını ve Brent petrolün 100-120 dolar bandına oturacağını öngörüyor . Piyasalar, Trump’ın “İran rejiminin koşulsuz teslimiyeti” vurgusu yaptığı bir ortamda, diplomatik çözüm umutlarının giderek zayıfladığı bir tabloyla karşı karşıya.
