İnsan Hakları Derneği (İHD), İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun da aralarında bulunduğu yüzlerce kişinin yargılandığı kamuoyundaki “İBB davası”nın ilk duruşması sırasında yaptığı açıklamada, Türkiye’de tutuklamanın bir “tedbir” olmaktan çıkıp fiili cezalandırma aracına dönüştüğünü belirterek tutuklu yargılanan tüm siyasetçilerin derhal tahliye edilmesi çağrısında bulundu.
İBB Davasının İlk Duruşması Ve İHD’nin Tepkisi
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu ile birlikte toplam 402 sanığın yargılandığı ve kamuoyunda “İBB davası” olarak bilinen davanın ilk duruşması İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Davada, İmamoğlu’nun da aralarında bulunduğu 106 kişinin tutuklu olarak yargılandığı belirtiliyor.
İnsan Hakları Derneği (İHD) ise duruşma öncesinde yaptığı yazılı açıklamada, davanın yalnızca bir ceza soruşturması olarak değil, Türkiye’deki yargı pratikleri ve siyasi özgürlükler açısından daha geniş bir bağlamda değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Dernek, tutukluluk uygulamalarının giderek sistematik bir hak ihlali niteliği kazandığını belirtti.
Tutuklama Tedbirden Cezaya Dönüştü
İHD açıklamasında Türkiye’de tutuklama uygulamasının hukuk sistemindeki asli amacından uzaklaştığına dikkat çekildi. Derneğe göre tutuklama, ceza muhakemesi hukukunda istisnai bir tedbir olması gerekirken pratikte cezalandırma mekanizmasına dönüşmüş durumda.
Açıklamada, “Mevcut yargı pratiklerinde tutuklama bir tedbirden ziyade cezalandırmaya, masumiyet karinesini hiçe sayan bir pratiğe dönüşmüş durumda” ifadeleri kullanıldı. İHD, özellikle muhalif siyasetçiler, gazeteciler ve insan hakları savunucularının bu uygulamadan orantısız biçimde etkilendiğini savundu.
Adil Yargılanma Hakkı Ve Masumiyet Karinesi Tartışması
İHD’ye göre tutuklu yargılama yalnızca özgürlük hakkını değil, aynı zamanda adil yargılanma hakkını da doğrudan etkiliyor. Dernek, tutukluluğun savunma hazırlığını zorlaştırdığını ve sanıkların temel haklarını etkin biçimde kullanmasının önünde ciddi engeller oluşturduğunu belirtti.
Açıklamada ayrıca tutukluluğun sağlık hakkı ve diğer temel insan haklarına erişimi de sınırladığı ifade edildi. Bu nedenle dernek, ceza yargılamasında tutuklamanın istisna olması gerektiği ilkesinin hatırlatılması gerektiğini vurguladı.
Tüm Tutuklu Siyasetçilere Tahliye Çağrısı
İHD, açıklamasının sonunda yalnızca İBB davasına değil, Türkiye’de tutuklu yargılanan tüm siyasetçilere ilişkin genel bir çağrıda bulundu. Dernek, tutuksuz yargılamanın adil yargılanma ilkesinin temel bir gereği olduğunu belirtti.
Bu çerçevede İHD, tutuklu yargılanan siyasetçilerin tahliye edilmesi ve yargı süreçlerinin uluslararası insan hakları standartlarına uygun biçimde yürütülmesi gerektiğini ifade etti. Açıklama, Türkiye’de yargının bağımsızlığı ve siyasi davalar konusundaki tartışmaların sürdüğü bir dönemde geldi.
- NHY / İnsan Hakları Derneği (İHD) resmi açıklaması
