Bolu Kartalkaya’daki Grand Kartal Otel’de 21 Ocak 2025’te çıkan yangında 36’sı çocuk 78 kişinin yaşamını yitirmesinin ardından adalet arayışını sürdüren aileler, bu kez Adalet Bakanlığı önüne siyah çelenk bıraktı. Üzerinde “Yarım kalan adalet, adalet değildir” yazılı çelenkle kamu görevlilerinin sorumluluğunu gündeme taşıyan Kartalkaya Aile Platformu, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığındaki ilgili yetkililerin de yargı önüne çıkarılmasını istedi. Yangında ailesinden sekiz kişiyi kaybeden avukat Yüksel Gültekin, bilirkişi raporlarında kusurlu bulunduğunu belirttiği kamu görevlileri hakkında yargı sürecinin ilerletilmemesine tepki göstererek, “Herkes susar, biz susmayız” dedi. Ailelerin açıklaması, Türkiye’de büyük toplu ölümlerle sonuçlanan faciaların ardından yalnızca işletme sahiplerinin değil, denetim yetkisini taşıyan kamu kurumlarının da sorumluluğunun araştırılması gerektiğini bir kez daha gündeme getirdi.
Bolu’nun Kartalkaya Kayak Merkezi’nde bulunan Grand Kartal Otel’de 21 Ocak 2025 gecesi meydana gelen yangının üzerinden yaklaşık 22 ay geçti. Otelde konaklayan 36’sı çocuk 78 insanın yaşamını yitirdiği facianın ardından başlatılan adli süreç devam ederken, yakınlarını kaybeden aileler sorumluluğun yalnızca otel yönetimi ve çalışanlarıyla sınırlandırılmasına karşı çıkıyor. Kartalkaya Aile Platformu üyeleri, yangından önce otelin faaliyetlerini denetlemekle görevli kamu kurumlarının yetkilileri hakkında da etkili soruşturma yürütülmesi talebiyle Ankara’da Adalet Bakanlığı önünde bir araya geldi.
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda Adalet Bakanlığının bütçesinin görüşüldüğü gün gerçekleştirilen eylemde, bakanlık binasının önüne siyah çelenk bırakıldı. Çelengin üzerindeki “Yarım kalan adalet, adalet değildir” sözleri, ailelerin yürütülen yargılamaya ilişkin temel itirazını ortaya koyuyordu. Platform üyeleri, yangının meydana geldiği otelin güvenlik koşullarından sorumlu işletme yöneticileriyle birlikte, denetim yükümlülüklerini yerine getirip getirmedikleri tartışılan kamu görevlilerinin de bağımsız ve etkili bir yargısal incelemeye tabi tutulmasını istedi.
Ailelerin eylemine YENİ Parti İzmir Milletvekili Ümit Özlale, Şanlıurfa Milletvekili Mahmut Tanal, Ankara Milletvekili Umut Akdoğan, Trabzon Milletvekili Sibel Suiçmez, Rize Milletvekili Tahsin Ocaklı ve İYİ Parti Çanakkale Milletvekili Rıdvan Uz da destek verdi. Milletvekillerinin katılımıyla gerçekleştirilen açıklamada, yangından önceki denetimlerin kapsamı, ilgili bakanlıkların sorumluluğu ve kamu görevlileri hakkında soruşturma izni verilmesi süreçleri öne çıktı.
Kartalkaya’daki yangın, yalnızca bir konaklama tesisinde meydana gelen büyük bir felaket olarak değil, işletmelerin güvenlik yükümlülükleri ile kamu denetiminin nasıl işlediği bakımından da Türkiye’nin yakın tarihindeki en ağır olaylardan biri oldu. Otelin yangın güvenliği önlemleri, acil çıkış olanakları, çalışanların eğitimi ve denetim kayıtları soruşturmanın önemli başlıklarını oluştururken, aileler bu koşulların oluşmasına ya da sürmesine izin veren idari kararların da incelenmesini istiyor.
“Sekiz Canımı Kaybettim, Onlara Söz Verdim”
Yangında ailesinden sekiz kişiyi kaybeden avukat Yüksel Gültekin, Adalet Bakanlığı önünde yaptığı açıklamada, yakınlarını kaybeden ailelerin adalet mücadelesinden vazgeçmeyeceğini söyledi. Gültekin, Kültür ve Turizm Bakanlığında görevli dokuz kişinin bilirkişi raporunda birinci derecede kusurlu bulunduğunu belirterek, bu kişiler hakkında soruşturma izni verilmemesine tepki gösterdi. Danıştayın ilgili dairesinin söz konusu kamu görevlileri hakkında soruşturma yürütülmesinin önünü açan bir karar verdiğini hatırlatan Gültekin, kararın gereğinin yerine getirilmesini istedi.
Gültekin’in açıklamasında, ailesinden sekiz kişiyi kaybetmiş bir insanın yaşadığı acıyla hukukçu kimliğiyle yürüttüğü mücadele birlikte yer aldı. Yakınlarının ölümünde sorumluluğu bulunan herkesin yargı önüne çıkarılmasını isteyen Gültekin, kamu görevlilerinin de mahkemede savunmalarını yapması ve haklarındaki iddiaların yargı tarafından değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
“Ben 8 tane canımı kaybettim, ailemin tamamını kaybettim. Onlara söz verdim. 78 tane cana biz söz verdik. Bu olayda zerrece kusuru olanlar mutlaka yargı önüne çıkacaklar. Yargı önüne çıksınlar, yargı önünde aklansınlar, cezaları varsa çeksinler.”
Gültekin’in bu sözleri, ailelerin talebinin peşinen bir mahkûmiyet kararı verilmesi olmadığını da ortaya koydu. Aileler, kamu görevlileri hakkında ileri sürülen kusur iddialarının mahkeme önünde araştırılmasını, sorumluluğu bulunmayanların aklanmasını, sorumluluğu saptananların ise hukuk önünde hesap vermesini istiyor.
Facianın ardından geçen sürede yakınlarını kaybedenlerin yaşamı da değişti. Yangında ölen çocukların büyüyemediği, ailelerin birlikte geçiremediği günlerin çoğaldığı bu süreçte, yargılamanın kapsamına ilişkin tartışmalar ailelerin adalet beklentisinin önemli bir parçası haline geldi. Gültekin’in konuşmasında dile getirdiği kararlılık, yalnızca kişisel kaybının değil, 78 kişinin ölümüne yol açan koşulların bütün yönleriyle ortaya çıkarılması talebinin de ifadesiydi.
Bakanlıkların Denetim Sorumluluğu Neden Yargılamanın Dışında Kalıyor?
Kartalkaya yangınına ilişkin tartışmanın merkezinde, otelin faaliyetlerini sürdürmesine izin veren idari süreçler ve denetim yükümlülükleri bulunuyor. Bir konaklama tesisinin işletme belgesine sahip olması, yangın güvenliği koşullarının denetlenmesi, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği bakımından korunması ve acil durum önlemlerinin uygulanması, farklı kamu kurumlarının görev ve yetkileriyle bağlantılı konular. Bu nedenle aileler, facianın sorumluluğunun yalnızca otel sahipleri ve yöneticileri üzerinden değerlendirilmesini yeterli bulmuyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı dokuz personelin bilirkişi raporunda birinci derecede kusurlu bulunduğunu belirten Yüksel Gültekin, bu kişiler hakkında soruşturma izni verilmemesinin yargılamayı eksik bıraktığını savundu. Gültekin, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yangının ardından bakanlığın kusuru bulunmadığını açıkladığını, daha sonra Mecliste soruşturma izninin olayın hemen ardından verildiğini söylediğini, ancak bunun gerçeği yansıtmadığını ileri sürdü.
Gültekin’in aktardığına göre Danıştayın ilgili dairesi, kamu görevlileri hakkındaki soruşturma sürecinin ilerletilmesini gerektiren bir karar verdi. Buna rağmen dosyanın Bolu Cumhuriyet Başsavcılığı önünde beklediğini belirten Gültekin, Adalet Bakanı Akın Gürlek’e seslenerek yargısal işlemlerin gecikmeden yürütülmesini istedi.
Burada bilirkişi raporunda kusurlu bulunmakla mahkeme tarafından suçlu bulunmak arasındaki ayrım önem taşıyor. Bilirkişi raporları, teknik ve idari sorumluluğun belirlenmesinde kullanılan deliller arasında yer alıyor; ancak ceza sorumluluğu yargılama sonucunda belirleniyor. Ailelerin talebi de bu ayrımın ortadan kaldırılması değil, kamu görevlileri hakkındaki iddiaların mahkeme önünde incelenebilmesi.
Kamu görevlileri hakkında soruşturma izni verilmesi süreçleri, idari yetkiler ile ceza yargılaması arasındaki ilişkinin en tartışmalı alanlarından birini oluşturuyor. Bu mekanizmanın kamu görevlilerini dayanaksız suçlamalara karşı koruması amaçlanırken, ağır sonuçlar doğuran olaylarda soruşturmaların gecikmesine veya sorumluluğun belirlenmesinin güçleşmesine yol açıp açmadığı da tartışılıyor. Kartalkaya ailelerinin itirazı, 78 kişinin yaşamını yitirdiği bir olayda kamu görevlilerinin olası kusurlarının etkili biçimde araştırılmasının önündeki engellerin kaldırılması yönünde.
Çalışma Bakanlığına Yönelik İddialar: Denetim Kâğıt Üzerinde Mi Kaldı?
Yüksel Gültekin, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının sorumluluğuna ilişkin de açıklamalarda bulundu. Otelin faaliyete geçtiği tarihten yangına kadar ilgili iş müfettişinin yalnızca on gün görev yaptığını ileri süren Gültekin, bakanlığın sorumluluğu emekli bir iş müfettişine yüklemeye çalıştığını savundu.
Danıştayın bu konuda daha kapsamlı bir araştırma yapılmasını istediğini belirten Gültekin, gerekli incelemelerin tamamlanmadığını ve ailelerin beklediği yanıtların verilmediğini söyledi. Bu iddialar, yangın öncesindeki iş güvenliği denetimlerinin hangi tarihlerde gerçekleştirildiği, hangi eksikliklerin saptandığı ve bunların giderilip giderilmediği sorularını gündeme getiriyor.
Grand Kartal Otel’de yaşamını yitirenler arasında çalışanların da bulunması, olayın iş sağlığı ve güvenliği bakımından ayrıca incelenmesini gerektiriyor. Otellerde çalışan personelin yangın ve tahliye konusunda eğitilmesi, acil durum planlarının hazırlanması, kaçış yollarının güvenli tutulması ve gerekli tatbikatların yapılması, yalnızca müşterilerin değil, çalışanların da yaşamını korumayı amaçlayan yükümlülükler arasında bulunuyor.
Bir otelde yangın güvenliği önlemlerinin yetersiz kalması, yalnızca yangının başladığı anda yapılan hatalarla açıklanamaz. Binanın kullanım koşulları, yangın algılama ve uyarı sistemleri, tahliye olanakları, çalışanların eğitimi ve denetim süreçleri birlikte değerlendirilmek zorunda. Bu nedenle Kartalkaya’da yaşanan ölümlerin bütün yönleriyle açıklığa kavuşturulması, yangından önce hangi kurumun neyi denetlediğinin ve tespit edilen eksiklikler karşısında hangi işlemlerin yapıldığının ortaya konulmasına bağlı.
Aileler Ankara’ya Yürüdü, Adalet Nöbeti Tuttu
Kartalkaya Aile Platformunun Adalet Bakanlığı önündeki eylemi, yangının ardından başlatılan hak arayışının ilk adımı değil. Aileler daha önce Bolu Adalet Sarayı önünden Ankara’ya yürüyerek Ulus Atatürk Anıtı önünde açıklama yaptı. Ardından Ankara Anıtpark’ta üç gün boyunca “78 Can İçin Adalet Nöbeti” tuttu.
Platform üyeleri, 6 Kasım’da Kültür ve Turizm Bakanlığının bütçe görüşmeleri sırasında da Grand Kartal Otel’in ve Bolu Adalet Sarayı’nın önünde açıklamalar yaparak kamu görevlilerinin yargılanması taleplerini yineledi. Adalet Bakanlığı önüne bırakılan siyah çelenk, bu eylemlerin devamı niteliğini taşıyor.
Ailelerin bütçe görüşmelerinin yapıldığı günlerde gerçekleştirdiği açıklamalar, kamu kurumlarının harcamaları ile kamusal sorumluluklarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini de gündeme getiriyor. Bakanlıkların bütçeleri Mecliste görüşülürken, aynı kurumların denetim yetkilerinin ve geçmişteki uygulamalarının da kamuoyu önünde sorgulanması, ailelerin eylemlerinin ortak özelliğini oluşturuyor.
Yüksel Gültekin, adalet arayışlarının gecikmesinin ailelerin tahammül sınırlarını zorladığını belirterek, mücadelelerini sürdüreceklerini söyledi. “Gün döner, harman döner” sözleriyle sorumluların bir gün mutlaka hesap vereceğine inandığını ifade eden Gültekin, bunun daha fazla gecikmeden gerçekleşmesini istediklerini vurguladı.
Aileler, ana davanın Yargıtay aşamasında da adil biçimde sonuçlanmasını bekliyor. Bunun yanında kamu görevlilerine ilişkin soruşturma dosyalarının açılması ve idari sorumluluğun ceza hukuku bakımından değerlendirilmesi taleplerini sürdürüyor.
Yetki Varsa Sorumluluk Da Olmalı
Kartalkaya yangını, Türkiye’de büyük can kayıplarıyla sonuçlanan olayların ardından sık sık gündeme gelen bir sorunu yeniden görünür kıldı: İşletmelerin faaliyetlerine izin veren, güvenlik koşullarını denetlemekle görevlendirilen ve eksiklikler karşısında yaptırım uygulama yetkisi bulunan kamu kurumlarının sorumluluğu nasıl belirleniyor?
Bir işletmenin yangın güvenliği önlemlerini yerine getirmemesi halinde işletme sahiplerinin ve ilgili yöneticilerin sorumluluğu araştırılırken, aynı işletmeyi denetlemekle yükümlü kamu görevlilerinin hangi işlemleri yaptığı da önem taşıyor. Denetimin yapılmaması, saptanan eksikliklerin giderilmemesi veya gerekli idari yaptırımların uygulanmaması gibi durumlar, ancak somut belgeler ve hukuki incelemeler sonucunda belirlenebilir. Ancak bu olasılıkların araştırılmaması, facianın nedenlerinin eksik açıklanmasına yol açabilir.
Kartalkaya ailelerinin mücadelesi, bu nedenle yalnızca geçmişte yaşanan bir olayın sorumlularının cezalandırılması talebinden ibaret değil. Aynı zamanda benzer tesislerde yeni ölümlerin yaşanmaması için kamu denetiminin nasıl işlemesi gerektiğine ilişkin bir hesap verme çağrısı niteliği taşıyor. Çünkü yangın güvenliği, denetim raporlarının hazırlanmasıyla değil, tespit edilen tehlikelerin ortadan kaldırılmasıyla sağlanabiliyor.
21 Ocak 2025 gecesi yaşamını yitiren 78 insanın ardından ailelerin sürdürdüğü adalet arayışı, bugün kamu görevlilerinin soruşturulması ve yargı önüne çıkarılması talebinde yoğunlaşıyor. Siyah çelengin üzerindeki “Yarım kalan adalet, adalet değildir” sözleri, bu talebin neden yalnızca otel yönetimine ilişkin davayla sınırlı olmadığını anlatıyor.
Aileler, yakınlarını geri getiremeyeceklerini biliyor. Ancak yangına yol açan koşulların bütün yönleriyle açıklığa kavuşturulmasını, olası kusuru bulunan herkesin yargı önünde hesap vermesini ve benzer bir olayın başka ailelerin yaşamını karartmamasını istiyor. Bu nedenle Kartalkaya’da yaşananların hesabının sorulması, yalnızca 78 kişinin yakınlarının değil, güvenli bir otelde konaklama ve çalışma hakkına sahip bütün yurttaşların yaşamını ilgilendiriyor.
Peki, 36’sı çocuk 78 insanın yaşamını yitirdiği bir otelin güvenliğinden sorumlu işletme yöneticileri yargılanırken, o oteli denetleme yetkisini taşıyan kamu görevlilerinin olası sorumluluğu da aynı açıklıkla araştırılmadan adaletin tamamlandığı söylenebilir mi?
NHA / ANKA Haber Ajansı, Cumhuriyet, Evrensel, BirGün, Bianet, 24 Saat Gazetesi, Gazete Çağ, Kartalkaya Aile Platformu, Yüksel Gültekin’in basın açıklaması, Danıştay kararlarına ilişkin kamuoyuna yansıyan açıklamalar
