Erzincan İliç’te dokuz işçinin yaşamını yitirdiği maden faciasının üzerinden iki yılı aşkın süre geçti. 43 sanıklı davada tutuklu kalmazken, mahkeme yeni bilirkişi raporunu bekliyor. Bu sırada Kanadalı SSR Mining’in 1,49 milyar dolara Cengiz Holding’e sattığı Çöpler Altın Madeni’nde üretimin yeniden başlatılması için girişimler sürüyor. Dokuz işçinin ölümüne ilişkin sorumluluklar henüz kesinleşmiş yargı kararıyla belirlenmemişken, madenin ekonomik geleceğine yönelik adımların atılması ailelerin adalet arayışıyla şirketlerin üretim hedefleri arasındaki çelişkiyi görünür kılıyor.
Erzincan’ın İliç ilçesinde Anagold Madencilik tarafından işletilen Çöpler Altın Madeni’nde 13 Şubat 2024’te meydana gelen liç yığını kaymasında dokuz işçi yaşamını yitirdi, iki işçi yaralandı. Faciaya ilişkin Erzincan 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde açılan davada 43 kişi yargılanıyor. İddianamede 12 sanık asli, 31 sanık tali kusurlu gösterilirken, şirket yöneticileri ve teknik sorumlular hakkında birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına taksirle neden olmak suçundan 2 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası isteniyor. Bazı yabancı şirket yöneticileri hakkında ayrıca çevreyi taksirle kirletme suçlaması bulunuyor.
Davanın 20 Ekim 2026’da görülen dokuzuncu duruşmasında mahkeme, tutuksuz sanıkların yeniden tutuklanması yönündeki talepleri reddetti. Temmuz ayında son iki tutuklu sanığın da tahliye edilmesiyle dosyada tutuklu kalmamıştı. Mahkeme, yurt dışında bulunan yedi sanık hakkındaki yakalama emirlerinin sürdürülmesine, kırmızı bülten işlemlerinin sonuçlarının ve yeni bilirkişi raporunun beklenmesine karar verdi. Duruşma 26 Ocak 2027’ye ertelendi. Böylece dokuz işçinin ölümüne ilişkin ceza yargılaması sürerken henüz kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı verilmedi.
Cengiz Holding Üretimi Yeniden Başlatmak İstiyor
Yargılama devam ederken madenin mülkiyet yapısı değişti. Kanadalı SSR Mining, Çöpler Altın Madeni ve bağlantılı sahalardaki yüzde 80 hissesini yaklaşık 1,49 milyar dolar karşılığında Cengiz Holding’e devretti. Haziran 2026’da tamamlanan satışın ardından Anagold Madencilik’in yönetimi yeniden düzenlendi ve şirketin yönetim kurulu başkanlığına Şeref Cengiz getirildi.
Cengiz Holding, facianın ardından durdurulan altın üretimini yeniden başlatmak amacıyla resmî başvuruda bulundu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 24 Temmuz’da işletmeye bir yıl geçerli geçici faaliyet belgesi verdi. Ancak bu belge, altın üretiminin fiilen yeniden başladığı anlamına gelmiyor. Bölge halkı ve çevre hukukçuları, facianın yol açtığı kirlilik giderilmeden faaliyetlerin yeniden başlatılmasına karşı çıkarak belgenin geri alınmasını istedi.
Çevresel Sorumluluk Kimin Üzerinde Kalacak?
Maden sahasının el değiştirmesi, facianın çevresel sonuçlarına ilişkin soruları da yeniden gündeme getirdi. DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Sevilay Çelenk, TBMM’ye sunduğu soru önergelerinde yaklaşık 10 milyon metreküplük liç yığınının kaymasıyla ortaya çıkan siyanür ve ağır metal kirliliğinin boyutlarının, toprak ve su analizlerinin ve rehabilitasyon çalışmalarının açıklanmasını istedi. Çelenk, Cengiz Holding’in devraldığı sahada geçmişten kaynaklanan çevresel yükümlülüklerin nasıl karşılanacağını ve yeni faaliyet izinlerinin hangi koşullarda verileceğini de sordu.
Çöpler Altın Madeni’nin 2021 tarihli Çevresel Etki Değerlendirmesi olumlu kararının yargı tarafından iptal edilmiş olması, yeniden üretim planlarının hukuki ve çevresel dayanaklarını ayrıca önemli hale getiriyor. Özellikle Karasu Nehri ve Fırat havzası üzerindeki olası etkilerin bağımsız bilimsel çalışmalarla ortaya konulması, yalnızca maden sahasının değil, bölgede yaşayan insanların sağlığı ve geleceği açısından da önem taşıyor.
İliç’te bugün iki ayrı süreç ilerliyor. Bir tarafta dokuz işçinin ölümünden sorumlu tutulan 43 kişinin yargılanması yeni bilirkişi raporunu beklerken, diğer tarafta milyarlarca dolarlık maden yatırımı yeniden üretime hazırlanıyor. Şirketin el değiştirmesi geçmişteki cezai sorumlulukları ortadan kaldırmadığı gibi çevresel yükümlülüklerin de kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmiyor.
Dokuz işçinin yaşamını yitirdiği İliç’te asıl soru artık yalnızca facianın sorumlularının hangi cezaları alacağı değil; ölümlere yol açan koşullar ve çevresel sonuçlar bütünüyle açıklığa kavuşturulmadan aynı sahada üretime yeniden başlanmasına nasıl karar verilebileceği.
- NHA / ANKA Haber Ajansı, Çığlık Medya, Doğu Gazetesi, bianet, Evrensel, Cumhuriyet, Sözcü, T24, SSR Mining
- İliç’te Dokuz İşçinin Ölümünden Yargılama Sürüyor, Maden Yeniden Açılmak İsteniyor - 27 Ekim 2026
- Sokağa Kim Kimi Çağırıyor? - 26 Ekim 2026
- Mardin’de Bir Sofranın Ardındaki Kadınlar - 25 Ekim 2026
