YENİ Parti Bursa Milletvekili Kayıhan Pala’nın 2027 bütçesine ilişkin açıkladığı veriler, Türkiye’de işçi sağlığı, çocuk işçiliği ve sosyal koruma politikaları arasındaki derin çelişkiyi yeniden gündeme getirdi. Uluslararası çalışma ve sağlık kuruluşlarının araştırmaları, işyerlerindeki ölümlerin yalnızca kazalarla sınırlı olmadığını; meslek hastalıklarının, uzun çalışma saatlerinin ve yetersiz denetimin de milyonlarca emekçinin yaşamını etkilediğini ortaya koyuyor.
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 2027 yılı bütçe tekliflerini değerlendiren YENİ Parti Bursa Milletvekili Kayıhan Pala, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının hedeflerini işçi sağlığı, çocuk işçiliği ve sosyal yardımlar açısından eleştirdi. Pala’nın açıkladığı rakamlar, çalışma yaşamındaki risklerin büyüklüğüyle bunları önlemek için belirlenen kamusal hedefler arasındaki farkı görünür kıldı.
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisinin kayıtları, Türkiye’de iş cinayetlerinin süreklilik kazandığını gösterirken 9 Kasım’da İzmir Aliağa’daki HABAŞ fabrikasında meydana gelen ve 19 işçinin yaşamını yitirdiği patlama, ağır sanayideki denetim ve üretim koşullarını yeniden tartışmaya açtı. Pala, 2025 yılında işyerlerinde gerçekleştirilen teftiş sayısının 2 bin 288 olduğunu belirterek bu denetim düzeyinin çalışma yaşamındaki tehlikeleri önlemekte yetersiz kaldığını savundu.
Dünyada Her Yıl Milyonlarca Çalışan Yaşamını Yitiriyor
Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) küresel tahminlerine göre, iş kazaları ve işle bağlantılı hastalıklar nedeniyle dünyada her yıl yaklaşık 2,93 milyon insan yaşamını yitiriyor. Ölümlerin büyük çoğunluğu ani kazalardan değil, çalışma koşullarıyla bağlantılı hastalıklardan kaynaklanıyor. Uzun çalışma saatleri, zararlı maddelere maruz kalma, solunum sistemi hastalıkları ve dolaşım sistemi rahatsızlıkları, çalışma yaşamının çoğu zaman görünmeyen ölüm nedenleri arasında bulunuyor.
Dünya Sağlık Örgütü ile ILO’nun ortak araştırmaları da yalnızca haftada 55 saat ve üzerinde çalışmanın, kalp hastalıkları ve inme nedeniyle yüz binlerce erken ölümle ilişkili olduğunu ortaya koyuyor. Bu bulgular, işçi sağlığının yalnızca baret, koruyucu giysi veya fabrika içindeki teknik önlemlerle sınırlı olmadığını; çalışma süresi, iş yoğunluğu ve üretimin örgütlenmesiyle doğrudan bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Pala’nın dikkat çektiği bir başka sorun, Türkiye’de meslek hastalıklarına bağlı ölümlerin resmî kayıtlarda yeterince görünür olmaması. Milletvekili, 2025 yılında meslek hastalığı nedeniyle yaşamını yitiren kimsenin açıklanmadığını belirterek kayıt ve tanı sisteminin sorgulanması gerektiğini söyledi. Meslek hastalıklarının tespit edilmemesi, işyerlerindeki tehlikelerin gerçek boyutlarının anlaşılmasını da güçleştiriyor.
Çocuk İşçiliğiyle Mücadelede Hedef 32 Bin Çocuk
Pala’nın açıklamasına göre Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 2027 yılında çocuk işçiliğiyle mücadele kapsamında 32 bin çocuğa ulaşmayı hedefliyor. Buna karşılık Türkiye’de çalışan çocuk sayısının bir milyonun üzerinde olduğu belirtiliyor. Bu iki rakam arasındaki fark, çocuk işçiliğinin yaygınlığı karşısında kamusal müdahalenin kapsamını tartışmalı hale getiriyor.
ILO ve UNICEF’in küresel çocuk işçiliği araştırmaları, ekonomik yoksunluk, eğitime erişimdeki eşitsizlikler ve ailelerin geçim sıkıntısının çocukları çalışma yaşamına ittiğini ortaya koyuyor. Çocuk işçiliği yalnızca düşük ücretli emek kullanımına değil, eğitimden kopuşa, sağlık sorunlarına ve yoksulluğun kuşaklar boyunca yeniden üretilmesine de yol açıyor.
Sosyal Yardımlarda Daralma, Geçim Yükünde Artış
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının bütçe hedeflerini de değerlendiren Pala, elektrik tüketim desteğinden yararlanan hane sayısının 2 milyon 571 binden 2027 için 1 milyon 350 bine düşürülmesinin öngörüldüğünü açıkladı. Eşi vefat etmiş kadınlara yönelik yardımdan yararlanan kişi sayısının ise 68 bin 793’ten 58 bine gerilemesinin hedeflendiğini belirtti.
Genel Sağlık Sigortası primleri devlet tarafından karşılanan kişi sayısının 2024’te 9 milyon 444 bin 458 olduğunu, 2027 hedefinde ise 8 milyona indirildiğini aktaran Pala, iki bakanlığın aynı kapsamdaki nüfusa ilişkin rakamları arasında 2 ila 2,5 milyon kişilik fark bulunduğunu söyledi. Bu farklılık, sosyal koruma politikalarında kurumlar arasındaki veri uyumunun ve bütçe planlamasının da sorgulanmasına neden oluyor.
Yaşlı bakım hizmetlerinde de benzer bir yetersizliğe işaret eden Pala, Türkiye’de 496 huzurevinde 30 bin 272 kişinin kaldığını, 2027 için yalnızca sekiz yeni huzurevi açılmasının hedeflendiğini belirtti. OECD ülkeleriyle yaptığı karşılaştırmada, yaşlı nüfusun kurumsal bakım hizmetlerinden yararlanma oranının Türkiye’de oldukça düşük kaldığını vurguladı.
Çalışma yaşamındaki ölümler, çocukların erken yaşta işgücüne katılması ve sosyal yardımlardaki daralma birbirinden bağımsız sorunlar değil. Ücretlerin geçim ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığı, işyerlerinde denetimin yetersiz kaldığı ve kamusal korumanın sınırlı olduğu koşullarda üretimin ve ekonomik büyümenin toplumsal bedeli çalışanların, çocukların ve yaşlıların yaşamında birikiyor. 2027 bütçesi tartışılırken yanıt bekleyen temel soru da burada ortaya çıkıyor: Kamu kaynakları dağıtılırken insan yaşamını korumak, çocukları çalışmaktan kurtarmak ve herkes için güvenli bir yaşam sağlamak neden öncelikli hedef haline getirilemiyor?
- NHA / Kayıhan Pala’nın TBMM basın toplantısı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 2027 bütçe hedefleri, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2027 bütçe hedefleri, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), Dünya Sağlık Örgütü (WHO), UNICEF, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi
