DİSK-AR’ın 2025 yılı dördüncü çeyreğine ilişkin raporuna göre geniş tanımlı işsiz sayısı 11 milyon 834 bine ulaştı; raporda, TÜİK’in açıkladığı resmi istihdam oranlarının işgücü piyasasındaki tabloyu eksik yansıttığı belirtilerek alternatif hesaplamalara ihtiyaç olduğu vurgulandı.
Geniş Tanımlı İşsizlikte Çift Haneli Milyon Tablosu
DİSK-AR, 2025 yılı dördüncü çeyreğine ilişkin “İşsizlik ve İstihdamın Görünümü” başlıklı raporunu yayımladı. Rapora göre Türkiye’de geniş tanımlı işsiz sayısı 11 milyon 834 bine ulaştı.
Geniş tanımlı işsizlik, yalnızca dar tanımlı işsizleri değil; umudu olmadığı için iş aramayanları, eksik istihdam edilenleri ve iş bulma ümidi zayıfladığı için işgücüne katılmayanları da kapsıyor. Bu hesaplama, resmi işsizlik oranının ötesinde daha geniş bir işsizlik havuzuna işaret ediyor.
Raporda, 2025’in üçüncü çeyreğinde resmi istihdam oranının yüzde 49 seviyesinde açıklandığı; buna karşılık kayıtlı ve tam zamanlı istihdam (KATİ) oranının yalnızca yüzde 34,3’te kaldığı belirtildi. DİSK-AR’a göre bu fark, istihdamın niceliği ile niteliği arasındaki açığı gözler önüne seriyor.
TÜİK Verileri Ve “Sınırlı Gerçeklik” Eleştirisi
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı dördüncü çeyreğine ilişkin Hanehalkı İşgücü Araştırması (HİA) sonuçlarını 18 Şubat 2026’da yayımladı. Kurumun verilerine göre mevsim etkisinden arındırılmış istihdam, 2024’ün aynı dönemine kıyasla 35 bin kişi azalarak 32 milyon 686 bine geriledi. Bir yıl önce bu sayı 32 milyon 721 bin olarak açıklanmıştı.
Aynı dönemde mevsim etkisinden arındırılmış istihdam oranı yüzde 49,1 olarak gerçekleşti. Mevsim etkisinden arındırılmamış istihdam ise son bir yılda bin kişi azalarak 32 milyon 657 bin oldu; buna karşılık istihdam oranı yüzde 49 seviyesinde açıklandı.
DİSK-AR, bu verilerin işgücü piyasasındaki gerçek tabloyu tam olarak yansıtmadığını savundu. Raporda, resmi istihdam oranlarının istihdamın niteliğine dair yeterli bilgi sunmadığı, dolayısıyla yalnızca dar tanımlı işsizlik ve genel istihdam oranlarına bakmanın eksik bir değerlendirmeye yol açtığı ifade edildi.
Alternatif Hesaplama İhtiyacı
TÜİK’in Mart 2021’den bu yana aylık ve üç aylık işgücü verilerini ayrı ayrı yayımladığı hatırlatılan raporda, üç aylık verilerin daha geniş kapsamlı olmasına rağmen aylık verileri geriden takip ettiği belirtildi. Bu durumun, işgücü piyasasındaki eğilimleri izlemeyi zorlaştırdığı kaydedildi.
DİSK-AR, yalnızca dar tanımlı işsizlik oranlarına odaklanmanın, iş aramaktan vazgeçenler ve eksik süreli çalışanlar gibi geniş kesimleri görünmez kıldığını savundu. Raporda, alternatif işsizlik hesaplamalarının yanı sıra alternatif istihdam ölçütlerine de ihtiyaç bulunduğu vurgulandı.
Özellikle yüzde 49’luk resmi istihdam oranına karşılık KATİ oranının yüzde 34,3’te kalması, her üç kişiden yalnızca birinin kayıtlı ve tam zamanlı çalıştığı anlamına geliyor. Bu fark, çalışma hayatındaki güvencesizlik ve kayıt dışılık sorununu yeniden gündeme taşıyor.
Değerlendirme
Resmi verilere göre istihdam oranı yatay bir seyir izlerken, DİSK-AR’ın geniş tanımlı hesaplaması işgücü piyasasında daha derin bir kırılmaya işaret ediyor. Bir yanda 32,6 milyonluk istihdam verisi, diğer yanda 11,8 milyonu aşan geniş işsizlik tahmini bulunuyor.
Bu tablo, Türkiye’de işgücü piyasasının yalnızca iş bulanların sayısıyla değil, iş bulamayanların kapsamı ve istihdamın niteliği üzerinden de değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
NHY / DİSK-AR, “İşsizlik ve İstihdamın Görünümü” Raporu (2025 4. Çeyrek)
