İBB Davası’nın 53’üncü gününde dokuz tutuklu sanık hakkında verilen tahliye kararı, yalnızca yargılamanın teknik seyrine ilişkin bir gelişme değil; aylardır kamuoyunun vicdanında büyüyen bir sorunun da yeniden gündeme gelmesine neden oldu: Eğer bugün tahliye mümkünse, dün neden değildi?
(İSTANBUL) – Silivri’de görülen İBB Davası’nın 53’üncü günü, aylar boyunca devam eden tutuklulukların ardından gelen dokuz tahliye kararıyla tamamlandı. İlk bakışta bu karar, davanın olağan yargısal akışı içinde verilmiş ara kararlarından biri gibi görünebilir. Ancak dosyanın siyasi etkisi, sanıkların konumu ve Türkiye’de son yıllarda tutuklama tedbirinin kullanım biçimi düşünüldüğünde, ortaya çıkan tablo çok daha büyük bir tartışmanın parçası haline geliyor.
Çünkü bugün tahliye edilen isimler, dün de aynı kişilerdi. Kimsenin görevi değişmedi, mal varlığı değişmedi, adresi değişmedi, kaçma ihtimali ya da delilleri karartma kapasitesi bir gecede ortadan kalkmadı. Değişen şey, mahkemenin tutukluluğa ilişkin değerlendirmesi oldu. İşte tam da bu nedenle verilen tahliyeler, yalnızca özgürlüğüne kavuşan dokuz kişinin hikâyesi değil; Türkiye’de tutukluluk pratiğinin nasıl uygulandığına ilişkin daha geniş bir sorgulamayı da beraberinde getiriyor.
Tutuklama Tedbiri Mi, Cezalandırma Aracı Mı?
Modern hukuk sistemlerinde tutuklama bir ceza değil, istisnai bir koruma tedbiridir. Kişi hakkında henüz kesinleşmiş bir hüküm yokken özgürlüğünün elinden alınması ancak çok sınırlı koşullarda mümkün olabilir.
Ancak son yıllarda Türkiye’de kamuoyunun yakından takip ettiği birçok davada ortaya çıkan tablo, bu ilkenin giderek aşındığı yönündeki eleştirileri güçlendiriyor. İBB Davası da bu tartışmaların merkezine yerleşmiş durumda.
Dosyada aylar boyunca tutuklu kalan bürokratlar, yöneticiler ve çalışanlar hakkında verilen tahliye kararları, ister istemez şu soruyu gündeme taşıyor: Eğer bu kişiler yargılama sürecinde serbest kalabiliyorsa, aylar süren özgürlük kaybının gerekçesi neydi?
Bu soru yalnızca hukuki değil, aynı zamanda insani bir sorudur.
Savunmaların Ortak Cümlesi: Hayatlarımız Dağıldı
Duruşma salonundan son günlerde yansıyan savunmalar dikkatle incelendiğinde ortak bir tema göze çarpıyor.
Sanıklar yalnızca suçlamalara cevap vermiyor; aynı zamanda parçalanan hayatlarını anlatıyorlar.
İBB İmar ve Şehircilik Daire Başkanı Ramazan Gülten’in savunması bunun en çarpıcı örneklerinden biri oldu. Yirmi yıllık meslek yaşamının sonunda sahip olduğu tek evini kredi borçlarını ödeyebilmek için satışa çıkarmak zorunda kaldığını anlatırken aslında yalnızca kendi hikâyesini değil, davanın görünmeyen tarafını da tarif ediyordu.
Çünkü tutukluluk kararı yalnızca cezaevi kapılarının kapanması anlamına gelmiyor. Bir insanın mesleğini, gelirini, sosyal çevresini, ailesini ve geleceğe ilişkin planlarını da etkiliyor.
Daha sonra beraat edilse bile geçen zaman geri gelmiyor.
İşte bu nedenle hukuk devletlerinde özgürlüğün sınırlandırılması konusunda son derece hassas davranılması bekleniyor.
Silivri’de Değişen Şey Deliller Mi, İklim Mi?
Dokuz kişinin tahliye edilmesi doğal olarak davanın tamamına ilişkin yeni sorular da doğuruyor.
Mahkemenin bugün ulaştığı değerlendirme, dosyanın başında da yapılabilir miydi?
Yoksa yargılama ilerledikçe suçlamaların ağırlığı ile ortaya konulan somut deliller arasında bir mesafe mi oluştu?
Bu soruların kesin cevabını yalnızca yargılama süreci verebilir. Ancak kamuoyunun gördüğü tablo şu: Aylar boyunca toplum önünde ağır suçlamalarla anılan bazı isimler bugün serbest bırakılıyor.
Bu durum, yargının kararlarından çok, kararların zamanlamasının tartışılmasına neden oluyor.
Asıl Yargılanan Sadece Sanıklar Değil
İBB Davası artık yalnızca Ekrem İmamoğlu’nun, belediye yöneticilerinin ya da iş insanlarının yargılandığı bir dosya olmaktan çıkmış durumda.
Bu dava aynı zamanda Türkiye’nin hukuk sistemi açısından da bir sınav niteliği taşıyor.
Tutuklama tedbirinin sınırları, masumiyet karinesi, adil yargılanma hakkı ve yargının bağımsızlığı gibi temel ilkeler her duruşmada yeniden tartışılıyor.
Bu nedenle Silivri’de verilen her tahliye kararı yalnızca bir kişinin özgürlüğüne kavuşması anlamına gelmiyor. Aynı zamanda toplumun adalet duygusunun da yeni sorularla yüzleşmesine neden oluyor.
53’üncü günün sonunda geriye kalan en önemli soru ise hâlâ cevap bekliyor:
Eğer bugün tahliye mümkünse, dün neden değildi?
Belki de İBB Davası’nın geleceğini belirleyecek tartışma tam olarak bu sorunun etrafında şekillenecek.
