BES-AR’ın eylül araştırmasına göre dört kişilik bir memur ailesinin yalnızca sağlıklı beslenebilmesi için ayda 49 bin 655 lira harcaması gerekiyor. Gıda dışındaki zorunlu giderlerle birlikte yoksulluk sınırı 124 bin 339 liraya yükselirken, 28 bin 75 liralık asgari ücret açlık sınırının 21 bin 580 lira altında kaldı.
Büro Emekçileri Sendikası Araştırma Merkezi (BES-AR), eylül ayına ilişkin açlık ve yoksulluk sınırı araştırmasının sonuçlarını açıkladı. Gıda maddelerinin güncel fiyatları üzerinden yapılan hesaplamaya göre, dört kişilik bir ailenin yeterli ve dengeli beslenebilmesi için aylık 49 bin 655 liralık gıda harcaması yapması gerekiyor.
Araştırmada yalnızca mutfak giderleri değil, hane bütçesinin diğer zorunlu kalemleri de dikkate alındı. Kira, elektrik, su ve yakıt gibi barınma giderlerinin yanı sıra ulaşım, eğitim ve sağlık harcamalarının toplamı üzerinden hesaplanan yoksulluk sınırı ise eylülde 124 bin 339 liraya ulaştı.
Bu iki rakam arasındaki fark, ücretlerle temel yaşam maliyetleri arasındaki makasın boyutunu ortaya koydu. BES-AR’ın hesabına göre sağlıklı beslenmenin dört kişilik bir aile için günlük maliyeti 1.655 lirayı aştı.
Asgari ücret açlık sınırının 21 bin 580 lira altında
2026 yılında net 28 bin 75 lira olarak uygulanan asgari ücret, BES-AR’ın hesapladığı 49 bin 655 liralık açlık sınırının oldukça altında kaldı. Sendikanın verilerine göre asgari ücret, dört kişilik bir ailenin yalnızca gıda ihtiyacını karşılamak için gereken tutarın yaklaşık yüzde 56,5’ine denk geliyor.
Başka bir ifadeyle, dört kişilik bir ailenin yalnızca mutfak masrafını karşılamak için ihtiyaç duyduğu para, bir asgari ücretlinin eline geçen aylık gelirin yaklaşık 1,77 katına ulaştı. Gıda dışındaki zorunlu harcamalar da hesaba katıldığında ise 124 bin 339 liralık yoksulluk sınırı ile asgari ücret arasındaki fark daha da büyüyor.
BES-AR, ücretlerin temel tüketim harcamaları karşısındaki durumunu özellikle kamu emekçileri açısından da değerlendirdi. Araştırmada, büyükşehirlerde kira ve diğer barınma giderlerinin kamu çalışanlarının gelirleri üzerindeki ağırlığına dikkat çekildi.
Büyükşehirlerde barınma yükü ağırlaşıyor
Sendikanın değerlendirmesine göre yüksek kiralar, kamu emekçilerinin gelirlerinin önemli bölümünü barınma giderlerine ayırmasına neden oluyor. BES-AR, büyükşehirlerde bazı kamu çalışanlarının maaşlarının yüzde 75 ila 80’ine yakın bölümünü kiraya ayırmak zorunda kaldığını belirtiyor.
Raporda, barınma maliyetlerindeki artışın çalışanları hane düzenlerini değiştirmeye zorladığı da ifade edildi. Sendika, özellikle büyükşehirlerde kamu emekçilerinin kira yükünü paylaşabilmek için üç ila beş kişinin aynı evde yaşamak zorunda kaldığını savundu.
Bu tablo, yoksulluk sınırının yalnızca bir istatistik göstergesi olmadığını, ücretlilerin gündelik yaşamındaki karşılığını da ortaya koyuyor. Gelirin giderek daha büyük bölümünün gıda ve barınma gibi temel ihtiyaçlara ayrılması, ulaşım, eğitim, sağlık ve sosyal yaşam için kullanılabilecek kaynakları daraltıyor.
Mutfak masrafı ücretleri geride bıraktı
BES-AR’ın eylül verileri, ücretlerle temel yaşam maliyetleri arasındaki ilişkinin emekçiler açısından giderek daha ağır bir tablo oluşturduğuna işaret ediyor. Dört kişilik bir ailenin yalnızca gıda ihtiyacını karşılamak için gereken 49 bin 655 lira, mevcut asgari ücretin 21 bin 580 lira üzerinde bulunuyor.
Yoksulluk sınırı ise 124 bin 339 lirayla asgari ücretin dört katından fazla seviyede. Böylece tek bir ücretle geçinen dört kişilik bir hanede, gelir ile temel ihtiyaçlar arasındaki fark yalnızca gıda alışverişinde değil, konut, enerji, ulaşım, eğitim ve sağlık gibi zorunlu harcamaların tamamında kendisini gösteriyor.
BES-AR’ın araştırması, eylül ayında ücretlilerin karşı karşıya kaldığı geçim sorununu iki temel rakamla özetliyor: 49 bin 655 liralık açlık sınırı ve 124 bin 339 liralık yoksulluk sınırı.
Bu rakamların karşısında 28 bin 75 liralık asgari ücret bulunuyor. Aradaki fark ise yalnızca bir ücret hesabı değil, milyonlarca emekçinin ay sonunda elinde kalan parayla hangi ihtiyaçlardan vazgeçmek zorunda kaldığını gösteren ekonomik tablonun bir parçası.
