Eski Bakan Fatma Betül Sayan Kaya’nın Özata Denizcilik hisselerini fonların tasfiye kararından bir gün önce Tera Yatırım’a devretmesi nedeniyle tutuklanması, milyarlarca liralık başka pay işlemlerini de gündeme taşıdı. Ekonomist Yalçın Karatepe, Tera Portföy’ün THF fonunun eylül ayının ilk yarısında yaklaşık 11 milyar liralık Özata hissesi edindiğini belirterek, Kaya çiftinin işlemleriyle ilişkilendirilen yaklaşık 2,2 milyar liranın dışında kalan payların kimler tarafından satıldığını sordu. Kamuya açık kayıtlar fonların Özata hisselerindeki yoğunlaşmasını doğrularken, Karatepe’nin ortaya koyduğu işlem büyüklüklerinin ve satıcıların bağımsız biçimde belirlenmesi için ayrıntılı takas ve devir kayıtlarının incelenmesi gerekiyor.
Sermaye piyasalarındaki fon işlemlerine ilişkin yürütülen soruşturmada eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı ve eski AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya’nın tutuklanmasının ardından, Özata Denizcilik hisselerinde gerçekleştirilen milyarlarca liralık işlemlerin kapsamı yeniden tartışılmaya başlandı. Ekonomist Yalçın Karatepe, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Tera Portföy yönetimindeki THF fonuna eylül ayının ilk yarısında aktarıldığını belirttiği yaklaşık 2,26 milyon payın kimler tarafından satıldığının açıklanmasını istedi.
Karatepe’nin paylaştığı hesaplamaya göre, THF fonunun söz konusu dönemde edindiği Özata Denizcilik hisselerinin toplam değeri yaklaşık 11 milyar liraya ulaşıyor. Kaya çiftinin satış işlemleriyle ilişkilendirilen tutarın yaklaşık 2,2 milyar lira olduğu dikkate alındığında, geriye kalan yaklaşık 9 milyar liralık işlemlerin satıcıları konusunda kamuoyuna yeterli açıklama yapılmadığı ileri sürülüyor.
Ancak bu karşılaştırmanın kesin bir işlem dökümü olarak değerlendirilmesi mümkün değil. Çünkü Kaya’nın savcılık dosyasına konu edilen hisse devri 16 Eylül’de gerçekleşirken, Karatepe’nin THF için hesapladığı alımlar 15 Eylül’e kadarki dönemi kapsıyor. Dolayısıyla Kaya’ya ait payların söz konusu 11 milyar liralık hesaplamanın içinde bulunup bulunmadığı henüz açıklığa kavuşmuş değil.
Karatepe de bu tarih farklılığına dikkat çekerek, Kaya çiftine bağlanan tutarın ilk hesaplamadan çıkarılamayabileceğini, bu durumda satıcıları açıklanmayan işlem büyüklüğünün yaklaşık 11 milyar liraya ulaşabileceğini belirtiyor.
Borsadaki İşlem Miktarıyla Fonun Alımları Arasında Fark
Karatepe’nin gündeme getirdiği ikinci önemli konu, Özata Denizcilik hisselerinin borsadaki işlem miktarıyla THF fonunun edindiği paylar arasındaki fark oldu.
Paylaşımda, 1-11 Eylül tarihleri arasında borsada toplam yaklaşık 1,85 milyon Özata payının işlem gördüğü, buna karşılık THF fonunun eylül ayının ilk yarısında yaklaşık 2,26 milyon pay edindiği ileri sürüldü.
Bu rakamlar, aynı tarih aralığını ve karşılaştırılabilir pay miktarlarını göstermeleri koşuluyla, fonun edindiği bütün payların olağan borsa işlemlerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı sorusunu gündeme getiriyor. Bununla birlikte işlem hacmi, fonun net pay değişimi ve farklı tarihlerde gerçekleştirilen devirler aynı kavramlar değil. Kesin sonuca ulaşmak için günlük işlem kayıtlarının, fon portföy hareketlerinin ve virman bilgilerinin birlikte incelenmesi gerekiyor.
Karatepe, özellikle Tera Portföy bünyesindeki başka fonlardan THF’ye pay aktarılıp aktarılmadığının araştırılmasını istedi. Özata Denizcilik hisselerini önemli miktarda portföyünde bulunduran TLY fonundan THF’ye devir yapılması veya Tera Yatırım’ın kendi hesabındaki payları fona satması olasılıklarını gündeme getirdi.
Bu olasılıkların gerçekleştiğine ilişkin kesin bir bulgu henüz ortaya konulmuş değil. Ancak aynı grup tarafından yönetilen fonlar ve aracı kurum hesapları arasında gerçekleşebilecek işlemlerin niteliği, yatırımcıların çıkarlarının korunması ve olası çıkar çatışmalarının belirlenmesi bakımından önem taşıyor.
Tasfiye Kararından Bir Gün Önce Yapılan Devir
Fatma Betül Sayan Kaya hakkında yürütülen soruşturmada savcılığın üzerinde durduğu temel işlem, 16 Eylül 2026 tarihinde gerçekleştirilen hisse devri oldu.
Savcılığın tutuklamaya sevk yazısına göre Kaya, nisan ayında satın aldığı Özata Denizcilik hisselerini, fonlara ilişkin tasfiye kararının alınmasından bir gün önce Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ’ye devretti. İşlem borsada olağan satış yoluyla değil, virman yöntemiyle gerçekleştirildi ve hisse bedeli aynı gün Kaya’nın hesabına yatırıldı.
Savcılık, normal borsa işlemlerindeki iki iş günlük takas süresinden farklı olarak aynı gün ödeme yapılmasını, işlemin zamanlamasını ve Kaya’nın Tera Grubu yöneticileriyle temaslarını birlikte değerlendirdi. Bu bulgulardan hareketle eski bakanın kamuya açıklanmamış bilgilerden yararlanarak işlem yaptığı yönünde suç şüphesi bulunduğunu ileri sürdü.
Kaya, Sermaye Piyasası Kanunu’na muhalefet ve suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma suçlamaları kapsamında tutuklandı. Eşi İlyas Kaya ile eski Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı İbrahim Ömer Gönül ise adli kontrol tedbirleri uygulanarak serbest bırakıldı.
Kaya çifti daha önce verdikleri ifadelerde, yatırım kararlarını kendilerinin aldığını, kendilerine özel bilgi aktarılmadığını ve işlemlerinin mevzuata uygun olduğunu savunmuştu. Haklarındaki suçlamalar henüz kesinleşmiş bir mahkeme kararıyla hükme bağlanmadı.
Fonların Özata Hisselerindeki Yoğunlaşması Kayıtlara Yansıdı
Özata Denizcilik hisselerindeki yoğunlaşma, eylül ayında başlayan tartışmalardan önce de kamuya açık kayıtlara yansımıştı.
Nisan ayının sonunda Özata’nın ana ortağı Ataseven Denizcilik tarafından Tera Yatırım’a 13 milyon, Century City Securities’a ise 2,6 milyon payın blok satış yoluyla devredildiği bildirilmişti. Pay başına 212 liradan gerçekleştirilen bu işlemlerin toplam büyüklüğü yaklaşık 3,3 milyar liraydı.
14 Mayıs’ta Tera Portföy tarafından yönetilen iki fonun toplam 13 milyonun üzerinde Özata payı edinmesiyle grubun yönettiği fonların şirket sermayesindeki toplam payı yüzde 26’nın üzerine çıktı.
Ağustos sonunda ise ters yönde bir hareket yaşandı. Tera Portföy yönetimindeki beş fonun toplam 1 milyon 493 bin 310 nominal pay satmasıyla, fonların Özata sermayesindeki payı yaklaşık yüzde 20,03’ten yüzde 17,93’e geriledi.
Bu işlemler, Özata hisselerinin önemli bir bölümünün aynı portföy yönetim grubu bünyesindeki fonlarda yoğunlaştığını gösteriyor. Ancak fonların toplam payları ile tek tek yatırımcıların gerçekleştirdiği alım satımların ayrıştırılması, olası piyasa manipülasyonunun kapsamını belirlemek açısından ayrı bir inceleme gerektiriyor.
Sermaye Piyasası Kurulu da eylül ayında Özata Denizcilik hisselerinde gerçekleştirilen işlemler nedeniyle 11 kişi hakkında suç duyurusunda bulunmuş ve işlem yasakları uygulamıştı. Tera Yatırım ve Tera Portföy hakkında da kendi nam ve hesaplarına Özata pay piyasasıyla sınırlı tedbirler kararlaştırılmıştı.
Bu kararlar, piyasadaki işlemlerin düzenleyici kurum tarafından incelemeye alındığını ortaya koyuyor. Bununla birlikte soruşturmanın bütün işlemleri kapsayıp kapsamadığı, hangi payların hangi tarihlerde ve kimler arasında devredildiği soruları henüz bütünüyle yanıtlanmış değil.
214 Bin Yatırımcının Parası Nerede Duruyor?
Karatepe’nin açıklamasında dikkat çektiği bir diğer konu, THF fonunda yatırımı bulunan yaklaşık 214 bin kişinin durumuydu.
Yatırım fonları, çok sayıda kişinin birikimlerinin ortak bir portföyde değerlendirilmesine dayanıyor. Bu nedenle fonun belirli hisselerde yoğunlaşması, fiyat hareketlerinden doğan riskin yalnızca büyük yatırımcıları değil, fon katılma payı sahiplerini de etkilemesi anlamına geliyor.
Özata Denizcilik hisselerindeki sert fiyat hareketleri ve fonlara ilişkin tasfiye süreci, bu riskin nasıl yönetildiği sorusunu daha da önemli hale getirdi. Ancak fon yatırımcılarının toplam zararının ne kadar olduğu ve bu zararın hangi işlemlerden kaynaklandığı konusunda doğrulanmış kapsamlı bir hesaplama bulunmadan, 214 bin yatırımcının tamamının aynı ölçüde zarar gördüğünü söylemek mümkün değil.
Burada belirleyici mesele, büyük tutarlı paylarını elden çıkaran yatırımcılarla fonların taşıdığı risk arasında nasıl bir ilişki bulunduğunun ortaya konulmasıdır. Kamuya açıklanmamış bilgilere erişim, ayrıcalıklı işlem koşulları veya fonlar arasında çıkar çatışması bulunduğunun belirlenmesi halinde, konu yalnızca bireysel yatırım kararlarıyla sınırlı kalmayacak; sermaye piyasalarının denetimi ve yatırımcıların eşit koşullarda korunması sorununa dönüşecektir.
Karatepe, bu nedenle Sermaye Piyasası Kurulu ve savcılığın 1-16 Eylül tarihleri arasında THF fonuna ve Tera Yatırım’a Özata Denizcilik payı satan bütün kişilerin kimliklerini, işlem miktarlarını, fiyatlarını ve işlem yöntemlerini açıklamasını istedi.
Paylaşımında, satıcılar arasında başka siyasetçilerin, bürokratların veya yakınlarının bulunup bulunmadığının da araştırılması gerektiğini belirtti. Bu soru, söz konusu kişilerden herhangi birinin işlem yaptığına ilişkin doğrulanmış bir tespit değil, araştırılması istenen bir olasılık niteliğinde.
Soruşturma kapsamında eski bir bakanın tutuklanmış olması, pay devirlerinin tamamının açıklığa kavuştuğu anlamına gelmiyor. Özata hisselerinin farklı fonlar ve aracı kurum hesapları arasındaki hareketi, bu işlemlerden kimlerin hangi tutarlarda gelir elde ettiği ve fon yatırımcılarının hangi riskleri üstlendiği henüz bütün yönleriyle ortaya konulmuş değil.
Sermaye piyasalarının güvenilirliği, yalnızca usulsüzlük şüphesi bulunan kişilerin yargılanmasına değil, büyük tutarlı işlemlerin izlenebilir olmasına ve denetim sonuçlarının kamuoyuna açıklanmasına da bağlı. Ticari sırların ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin yasal sınırlar gözetilerek, yetkili kurumların işlem zincirini eksiksiz araştırması ve kamuoyunu aydınlatması gerekiyor.
Özata dosyasında şimdi yanıt bekleyen soru, yalnızca Fatma Betül Sayan Kaya’nın hisselerini hangi koşullarda devrettiği değil: Milyarlarca liralık paylar el değiştirirken kimler zamanında çıkış yapabildi, bu payları kimler devraldı ve ortaya çıkan mali risk sonunda kimin üzerinde kaldı?
- NHA / Yalçın Karatepe’nin sosyal medya açıklaması, Kamuyu Aydınlatma Platformu, Sermaye Piyasası Kurulu, Patronlar Dünyası, T24, Medyascope, Euronews Türkçe, Reuters, Associated Press, Demirören Haber Ajansı.
