Üsküdar Belediye Başkanvekilliği seçimi öncesinde tutuklanan CHP’li İBB ve Üsküdar Belediye Meclis Üyesi Ekrem Baki, yaklaşık üç hafta sonra yurt dışı çıkış yasağıyla tahliye edildi. Baki’nin tutuklandığı günlerde meclis aritmetiği değişti, seçim yapıldı ve Üsküdar Belediyesi AKP yönetimine geçti. Şimdi geriye tek bir soru kaldı: Baki’nin tutukluluğunu gerektiren koşullar, seçim bittikten sonra neden ortadan kalktı?
Üsküdar’da belediye yönetiminin el değiştirmesine uzanan tartışmalı sürecin dikkat çeken isimlerinden CHP’li Ekrem Baki tahliye edildi. Üsküdar ve İBB Belediye Meclis Üyesi Baki, başkanvekilliği seçiminin yenilenmesinden yalnızca günler önce gözaltına alınmış, 6 Eylül’de ise tutuklanmıştı. Bugün verilen kararla Baki, yurt dışına çıkış yasağı şeklindeki adli kontrol tedbiriyle serbest bırakıldı.
Baki’nin avukatı Onur Cingil, tahliye kararını sosyal medya hesabından duyururken tutukluluğun siyasi sonuçlarına dikkat çekti. Cingil, Baki’nin “belediyeyi ele geçirince” serbest bırakıldığını savunarak, yaşananların değişmesi gerektiğini belirtti. Bu açıklama, hukuki sürecin kendisinden çok tutuklama ile belediye yönetiminin el değiştirmesi arasındaki zamanlamayı yeniden gündeme taşıdı.
Tutuklama Seçimden Günler Önce Geldi
Ekrem Baki, 3 Eylül’de 11 kişiyle birlikte gözaltına alındı. Savcılık işlemlerinin ardından Baki’nin de aralarında bulunduğu kişilerden bazıları tutuklama talebiyle hakimliğe sevk edildi ve 6 Eylül’de Baki dahil altı kişi hakkında tutuklama kararı verildi. Baki’nin tutuklanması, Üsküdar Belediye Başkanvekilliği seçiminin yeniden yapılacağı günlerin hemen öncesine denk geldi.
Buradaki kritik ayrıntı, Baki’nin yalnızca herhangi bir belediye meclis üyesi olmamasıydı. Baki, yenilenecek başkanvekilliği seçiminde oy kullanma hakkına sahipti. Aynı süreçte Belediye Başkan Yardımcısı ve Meclis Üyesi Amine Cansu Çelik de tutuklandı. Böylece seçim öncesinde oy kullanabilecek iki CHP’li üye cezaevinde bulunuyordu.
Üstelik bu gelişmeler, daha önce dört CHP’li meclis üyesinin partilerinden istifa ederek AKP grubuna katılmasının ardından yaşandı. Böylece seçim öncesinde Üsküdar Belediye Meclisi’ndeki dengeler baştan aşağı değişti.
Sandık Beklenirken Meclis Aritmetiği Değişti
Üsküdar’da süreç Sinem Dedetaş’ın tutuklanması ve görevden uzaklaştırılması sonrasında başladı. 5 Ağustos’ta yapılan ilk başkanvekilliği seçiminde CHP’nin adayı Sibel Tan Çetinkaya, dördüncü turda 22 oy alarak AKP’nin adayı Dündar Ziya Gültekin karşısında 18 oyla seçimi kazanmıştı.
AKP’nin itirazı üzerine seçim yargıya taşındı. İstanbul 2. İdare Mahkemesi yürütmenin durdurulmasına karar verdi, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi de itirazı reddetti. Böylece seçim yeniden yapılmak üzere 5 Eylül’e bırakıldı.
Tam bu süreçte dört CHP’li meclis üyesinin AKP’ye geçmesi ve iki CHP’li üyenin tutuklanmasıyla meclisteki fiili denge değişti. CHP ve YENİ Parti grupları, tutuklu ve gözaltındaki üyelerin oy kullanabilmesini sağlamak amacıyla 5 Eylül’deki oturuma katılmadı. Yeterli çoğunluk oluşmayınca seçim 8 Eylül’e ertelendi.
Seçim Yapıldı, Üsküdar AKP’ye Geçti
8 Eylül’de yapılan yenilenen seçimde 42 meclis üyesi oy kullandı. AKP’nin adayı Dündar Ziya Gültekin ilk turda 21, CHP’nin adayı Sibel Tan Çetinkaya 19 oy aldı. Son turda ise Gültekin 23, Çetinkaya 19 oyda kaldı ve Üsküdar Belediyesi’nin başkanvekilliği AKP’ye geçti.
Böylece 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde CHP’nin kazandığı Üsküdar Belediyesi’nde yönetim, başkanın tutuklanması ve görevden uzaklaştırılması sonrasında yapılan başkanvekilliği seçimiyle el değiştirmiş oldu.
Ve bugün Ekrem Baki serbest.
İşte tartışmanın düğümlendiği yer tam da burası.
“Tutukluluk Amacına Ulaştı” Tartışması
Baki’nin avukatı Onur Cingil’in açıklaması, hukuki sürecin siyasi sonuçlarına ilişkin sert bir soru ortaya koyuyor. Cingil, “AKP yargısının istediği zaman içeri aldığı, belediyeyi ele geçirince de bıraktığı bir matematiğe dönüşen bu düzen değişmeli” ifadelerini kullandı.
Bu sözler bir avukatın siyasi değerlendirmesidir ve hukuken tutuklamanın amacının belediye yönetimini değiştirmek olduğu sonucunu tek başına kanıtlamaz. Ancak kronoloji göz ardı edilemeyecek kadar nettir: Baki, oy kullanabileceği başkanvekilliği seçimi öncesinde tutuklandı; seçim yapıldı; meclis dengesi değişti; Üsküdar Belediyesi AKP yönetimine geçti ve Baki seçimden haftalar sonra tahliye edildi.
Dolayısıyla kamuoyunun sorması gereken soru yalnızca “Ekrem Baki neden tutuklandı?” değildir.
Asıl soru şudur:
Baki’nin tutukluluğunu zorunlu kılan koşullar neydi ve bu koşullar belediye yönetimi değiştikten sonra neden ortadan kalktı?
Hukukta Zamanlama Da Gerekçelendirilmek Zorunda
Tutuklama, hukuken bir cezalandırma yöntemi değil, belirli şartlarda başvurulabilecek geçici bir koruma tedbiridir. Bu nedenle bir belediye meclis üyesinin özgürlüğünden mahrum bırakılmasının gerekçesi ile tahliye kararının gerekçesi kamuoyu açısından önem taşır.
Hele ki söz konusu kişi, tutuklandığı sırada kritik bir belediye seçiminde oy kullanma hakkına sahip bir meclis üyesiyse, hukuki sürecin zamanlaması daha fazla açıklamayı gerektirir.
Çünkü demokrasi yalnızca sandığın kurulmasından ibaret değildir. Sandığa girecek isimlerin, oy kullanacak seçilmişlerin ve meclisteki aritmetiğin yargısal işlemler yoluyla nasıl etkilendiği de demokrasinin parçasıdır.
Üsküdar’da bugün ortaya çıkan tablo bu nedenle yalnızca bir tahliye haberi değildir.
Ekrem Baki cezaevinden çıktı.
Ancak onun tutuklandığı günlerde değişen meclis aritmetiği, yapılan seçim ve ardından el değiştiren belediye yönetimi hâlâ ortada duruyor.
İnsan ister istemez aynı soruya dönüyor: Tutukluluk gerçekten hukuki bir zorunluluk muydu, yoksa sonuçları itibarıyla siyasi bir matematiğin parçası mıydı?
Bu sorunun cevabı, ancak tutuklama ve tahliye kararlarının gerekçeleriyle, soruşturmanın içeriğiyle ve hukuki sürecin bütününün şeffaf biçimde ortaya konulmasıyla verilebilir.
Fakat bir gerçek artık değiştirilemez: Ekrem Baki tutukluyken Üsküdar’da seçim yapıldı, belediye yönetimi değişti; Baki ise değişimin ardından özgürlüğüne kavuştu.
Hukukun en ağır sınavı da tam burada başlıyor.
Çünkü özgürlük, belediye el değiştirdikten sonra geri veriliyorsa, kamuoyunun aklına gelen soruyu susturmanın yolu yurttaştan susmasını istemek değil, hukukun neden böyle işlediğini açıklamaktır.
- TB / BirGün, Odatv, Medyascope, Euronews Türkçe, Bianet
