31 Mart 2024’ten fon soruşturmasına: Sandıkta başlayan değişim, adliyelere taşınan siyaset, el değiştiren televizyonlar ve susturulmak istenen bağımsız yayıncılık üzerine.
Bir iktidarın en büyük yanılgısı, karşısındakinin sesini kıstığında toplumun da susacağını sanmasıdır. Oysa toplum yalnızca meydanlarda konuşmaz. Bazen sandıkta, bazen bir işçinin ödenemeyen kirasında, bazen emeklinin pazar dönüşünde boş kalan filesinde, bazen de bir haberin altına bırakılan birkaç öfkeli sözcükte kendisini gösterir. İktidarın elinde devletin bütün olanakları bulunabilir; yasaları değiştirebilir, kurumların yönetimini belirleyebilir, kamuoyunun önüne her gün yeni bir gündem koyabilir. Fakat insanların yaşadıklarıyla onlara anlatılanlar arasındaki uzaklık büyüdüğünde, yönetme gücüyle inandırma gücü birbirinden ayrılmaya başlar. Türkiye’nin 31 Mart 2024’ten bu yana yaşadığı siyasal gerilim, biraz da bu ayrılmanın tarihidir.
31 Mart gecesi sandıklardan çıkan sonuç, yalnızca belediye başkanlarının değiştiğini göstermiyordu. CHP, uzun bir aradan sonra ülke genelinde birinci parti konumuna yükselmiş, AKP ise büyük kentlerdeki kayıplarının ardından yerel yönetimlerde de gerilemişti. İstanbul ve Ankara’nın korunması, başka büyükşehirlerin kazanılması, seçmenin yalnızca iktidarın ekonomik politikalarından değil, siyasal yönetim anlayışından da uzaklaşabileceğini gösteriyordu. Sandık, iktidarın alıştığı toplumsal onayın artık kendiliğinden üretilemeyeceğini haber veriyordu.
O tarihten sonra Türkiye’de siyasal mücadele yeni bir döneme girdi. Belediyelerin mali kaynakları, kamu borçları, denetimler, parti yönetimine ilişkin davalar ve giderek genişleyen adli soruşturmalar gündemin merkezine yerleşti. İktidar bu süreçleri kamu düzeni, mali disiplin ve yolsuzlukla mücadele gerekçeleriyle savundu. Muhalefet ise aynı gelişmeleri, sandıkta elde edilemeyen sonucun idari ve adli yollarla değiştirilmesi girişimi olarak değerlendirdi. Tartışmanın merkezindeki temel mesele, devlet gücünün siyasal rekabetten ne ölçüde bağımsız kullanılabildiğiydi.
Sandıkta Başlayan, Adliyede Derinleşen Çatışma
2025 yılının mart ayında Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasıyla başlayan yeni dönem, bu gerilimi çok daha görünür hale getirdi. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı’nın yanı sıra başka CHP’li belediye başkanları ve yöneticileri hakkında yürütülen soruşturmalar, yerel yönetimlerin faaliyetlerinden muhalefetin geleceğine kadar uzanan geniş bir tartışma yarattı. Belediye başkanlarının tutuklanması, bazı belediyelere yönelik müdahaleler ve CHP’nin yönetimini ilgilendiren kurultay davaları, seçilmiş temsilcilerin görevlerini hangi koşullarda sürdürebileceği sorusunu gündemin merkezine taşıdı.
Bu gelişmelerin siyasal sonuçları, mahkeme dosyalarının sınırlarını aştı. Muhalefetin topluma anlatmak istediği ekonomik ve siyasal programın önemli bir bölümü, yöneticilerinin tutukluluğu, belediyelerin karşılaştığı sorunlar ve parti yönetimine ilişkin davalar arasında geri planda kaldı. Bir siyasi hareketin sürekli kendisini savunmak zorunda bırakılması, onun toplumla kurduğu ilişkinin koşullarını da değiştirir. Siyasetin adliye koridorlarına taşındığı yerde yalnızca sanıklar ve davacılar bulunmaz; sandıkta oy vermiş milyonlarca insanın iradesi de tartışmanın görünmeyen tarafı haline gelir.
Televizyonlar, Gazeteler ve Karartılan Dijital Meydanlar
Süreç yalnızca belediyelerle ve siyasetçilerle sınırlı kalmadı. Muhalefetin sesini duyurduğu televizyon kanalları, bağımsız gazeteciler, haber siteleri ve sosyal medya hesapları da idari ve adli müdahalelerin konusu oldu. RTÜK’ün yayın durdurma kararları ve para cezaları, medya kuruluşlarına kayyım atanması, gazetecilere yönelik soruşturmalar ve erişim engelleri, siyasal rekabetin haber alma alanındaki koşullarını da değiştirdi.
Halk TV, TELE1 ve Sözcü TV bu sürecin en görünür örnekleri arasında yer aldı. Halk TV, özellikle muhalefet mitinglerini ve siyasal gelişmeleri ekrana taşıyan yayınları nedeniyle RTÜK yaptırımlarıyla karşılaştı. Mart 2025’te İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından düzenlenen protestoları yayımlayan Halk TV’ye para ve program durdurma cezaları verildi. Daha sonraki süreçte yayın durdurma yaptırımları, kanalın yönetimine yönelik müdahaleler ve sosyal medya hesaplarına getirilen erişim engelleri de gündeme geldi. TELE1 ve Sözcü TV’ye yönelik kayyım uygulamaları ise yayın kuruluşlarının yönetim yapısını doğrudan etkileyen gelişmeler olarak öne çıktı.
T24’e yönelik erişim engeli kararı, basın üzerindeki müdahalelerin televizyon ekranlarının ötesine geçtiğini gösterdi. Bağımsız haberciliğin önemli mecralarından biri olan T24’ün internet sitesi ve sosyal medya hesaplarına ilişkin karar, dijital yayıncılığın hangi sınırlar içinde sürdürülebileceği tartışmasını büyüttü.
Bununla da kalınmadı. Gazetecilerin, akademisyenlerin, ekonomistlerin, sendikacıların ve haber kuruluşlarının yüzlerce sosyal medya hesabı Türkiye’den erişilemez hale getirildi. Eylül 2026’da en az 1.270 X hesabının erişime engellendiği bildirildi. Engellemeler ekim ayında da sürdü. Yalnızca haber yapanlar değil, erişim engellerini belgeleyen ve kamuoyuna duyuran hesaplar da aynı uygulamalarla karşılaştı.
Bu dalganın içinde, bu yazının yayımlandığı Toplumsal Bellek ile Nokta Haber Yorum’un X hesapları da yer aldı. Her iki yayın kuruluşu, Ekim 2026’nın ilk günlerinde hesaplarının Türkiye’den erişime engellendiğini duyurdu. Böylece büyük televizyon kanallarından küçük bağımsız haber sitelerine kadar uzanan müdahaleler, doğrudan bizim yayıncılık faaliyetimizi de etkileyen bir boyuta ulaştı.
Bu durumu yalnızca kendi yayınlarımız açısından ele almıyoruz. Çünkü mesele iki haber sitesinin ya da birkaç gazetecinin karşılaştığı güçlüklerden çok daha geniştir. Toplumsal Bellek ve Nokta Haber Yorum’un okurlarına ulaşmasının engellenmesiyle Halk TV’nin yayınlarının durdurulması, TELE1’in yönetimine müdahale edilmesi veya T24’ün erişim engeliyle karşılaşması farklı hukuki işlemler olabilir. Ancak hepsinin ortak toplumsal sonucu, haberin dolaşım alanının daralmasıdır.
Bir zamanlar köy meydanlarında, kahvehanelerde, fabrikaların kapılarında yürütülen tartışmaların önemli bir bölümü bugün televizyon ekranlarında ve dijital mecralarda sürüyor. Bu alanların daralması yalnızca gazetecilerin çalışma koşullarını etkilemez; yurttaşın birbirinden farklı düşüncelere ulaşma, kendi deneyimleriyle karşılaştırma ve bağımsız bir yargıya varma olanağını da sınırlar.
Üstelik burada iktidar açısından da çözülmesi güç bir çelişki bulunuyor. Bir televizyonun yayınını durdurmak, onu izleyen insanların düşüncelerini ortadan kaldırmaz. Bir gazetecinin hesabını erişime kapatmak, haberin konusu olan gerçeği değiştirmez. İnsanların yaşadıklarıyla kendilerine anlatılanlar arasındaki fark büyüdükçe, kapatılan her pencerenin ardında başka bir soru birikir.
Fon Soruşturması: Bu Kez İktidarın Kendi Çevresi
Kasım 2026’da genişleyen fon soruşturması, Türkiye siyasetinin önüne başka bir tablo çıkardı. Bu kez kamuoyunun gündeminde muhalefet belediyeleri değil, sermaye piyasalarında manipülasyon ve suç gelirlerinin aklanması iddiaları, finans kuruluşları, denetim mekanizmaları ve iktidarın üst kademeleriyle bağlantılı isimler vardı.
Eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı ve AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya’nın adli sürece konu olması, soruşturmayı doğrudan iktidar partisinin merkez yönetimiyle ilişkili bir gündem haline getirdi. Kaya’nın genel başkan yardımcılığı görevinden ayrılması ve ardından tutuklanması, yalnızca finans piyasalarında değil, siyasi yönetim çevresinde de yankı yarattı.
Ardından AKP Genel Başkan Yardımcısı ve Siyasi ve Hukuki İşler Başkanı Hayati Yazıcı’nın oğlu Mustafa Yazıcı’nın adı soruşturmada öne çıktı. Mustafa Yazıcı’nın sahibi olduğu Adil Varlık Yönetimi şirketine TMSF kayyım olarak atanması ve kendisinin yeniden savcılığa çağrılması, fon dosyasının parti yönetimiyle bağlantılı çevrelerdeki yansımalarını büyüttü.
Bunlara Erdoğan’ın daha önce Merkez Bankası ve ardından BDDK Başkanlığına getirdiği Şahap Kavcıoğlu hakkında soruşturma izni istenmesi eklendi. Eski SPK Başkanı İbrahim Ömer Gönül’ün de adli sürece konu olmasıyla finans piyasalarının denetiminden sorumlu kurumlar yeniden tartışmanın merkezine yerleşti.
Burada gelişmelerin kendisi yeterince şey söylüyor. Bir yanda ülkenin mali sistemini denetlemekle görevlendirilmiş bürokratlar, diğer yanda AKP’nin üst yönetiminde görev yapmış ya da görev yapmakta olan isimlerle bağlantılı kişiler ve onların çevresindeki şirketler bulunuyor. Böylece soruşturma, finans kuruluşlarının kendi aralarındaki işlemlerini aşarak siyasi yönetim, kamu bürokrasisi ve sermaye çevreleri arasındaki ilişkilerin nasıl kurulduğu sorusunu gündeme taşıyor.
Bu yazının amacı kimseyi suçlamak, herhangi bir kişiyi mahkeme kararı olmadan suçlu ilan etmek değildir. Ancak olan biteni yalnızca birbirinden kopuk adli olaylar olarak görmek de gerçeğin bütününü anlamayı güçleştirir. Bir ülkenin mali kurumlarını yönetenler, iktidar partisinin üst düzey yöneticileri ve büyük sermaye hareketleri aynı soruşturmanın çevresinde görünür hale geliyorsa, bunun siyasal ve toplumsal anlamı üzerinde düşünmek gerekir. Okurun kendi sonucuna ulaşabilmesi için önemli olan, bu ilişkilerin üzerini yorumlarla örtmek değil, gelişmeleri bütün bağlantılarıyla görünür kılmaktır.
Birkaç İsimden Daha Büyük Bir Mesele
Türkiye’de uzun yıllar boyunca ekonomik büyümenin ve siyasal istikrarın birbirini beslediği anlatıldı. Büyük yatırımlar, güçlü finans kuruluşları, kamu kaynaklarıyla desteklenen şirketler ve devletin yönlendirici rolü bu anlatının temel unsurlarıydı. Fakat ekonomik gücün belirli çevrelerde yoğunlaşmasıyla siyasi karar mekanizmalarının aynı ilişkiler içinde buluşması, büyümenin kimin yararına gerçekleştiği sorusunu da beraberinde getirdi.
Bir şirketin yükselişi yalnızca kendi üretim gücünün sonucu olmayabilir. Kamu ihaleleri, finansman olanakları, düzenleyici kurumların kararları ve siyasal ilişkiler ekonomik yaşamın yönünü belirleyebilir. Bu nedenle büyük mali krizler ortaya çıktığında yalnızca şirketlerin bilançolarına değil, o bilançoların oluştuğu ekonomik ve siyasal koşullara da bakmak gerekir.
Fon soruşturması tam da böyle bir sorgulamayı gündeme taşıyor. Yüzlerce kişinin adının geçtiği, milyarlarca liralık işlemlerin araştırıldığı, şirket yönetimlerine müdahale edildiği ve üst düzey siyasi bağlantıların tartışıldığı bir olay, yalnızca bireysel davranışlar üzerinden açıklanabilecek kadar dar bir mesele değildir. Bu büyüklükteki ekonomik ilişkilerin hangi denetim koşullarında geliştiği, hangi kamu kurumlarının hangi aşamalarda bilgi sahibi olduğu ve siyasal nüfuzun ekonomik faaliyetler üzerindeki etkisi, toplumun yanıt beklediği sorular arasındadır.
Bir dönem muhalefet belediyelerine yöneltilen yolsuzluk suçlamaları siyasal gündemin merkezinde bulunurken şimdi iktidarın kendi çevresindeki mali ilişkiler kamuoyunun dikkatini çekiyor. Toplum artık yalnızca kimin hakkında soruşturma açıldığını değil, devletin denetim gücünün kimler üzerinde, ne zaman ve nasıl kullanıldığını da sorguluyor.
Seçim Kazanmak, Toplumsal Rızayı Kazanmak Değildir
31 Mart 2024’ten bu yana yaşanan gelişmelere birlikte bakıldığında, Türkiye’de siyasal mücadelenin giderek daha geniş bir alana yayıldığı görülüyor. Muhalefet belediyelerine yönelik soruşturmalar, parti yönetimini ilgilendiren davalar, siyasetçilerin tutuklanması, televizyon kanallarına yönelik müdahaleler, gazetecilere açılan davalar ve yüzlerce sosyal medya hesabına getirilen erişim engelleri, seçim rekabetinin koşullarını da etkiliyor.
Muhalefet, bu gelişmeleri seçimlerdeki başarısını sınırlamaya yönelik bir siyasal strateji olarak değerlendiriyor. İktidar ise hukuki süreçlerin bağımsız biçimde yürütüldüğünü savunuyor. Ancak bu uygulamaların seçimlerde nasıl bir sonuç doğuracağı önceden belirlenemez.
Çünkü seçim kazanmak yalnızca rakibin hareket alanını daraltmakla mümkün değildir. Bir belediye başkanını tutuklamak, o belediye başkanına oy vermiş insanların düşüncelerini kendiliğinden değiştirmez. Bir televizyon kanalının yönetimine müdahale etmek, onu izleyenlerin başka bir siyasi görüşü benimsemesini sağlamaz. Bir haber sitesinin ya da sosyal medya hesabının erişimini engellemek, o yayının okurlarının yaşadıkları sorunları ortadan kaldırmaz.
Bütün bunlar muhalefetin örgütlenmesini zorlaştırabilir, sesini duyurabileceği alanları daraltabilir, siyasal gündemin yönünü değiştirebilir. Fakat seçmenin iradesi yalnızca siyasi partilerin faaliyetlerinden oluşmaz. İnsanların gündelik yaşamı, ekonomik koşulları, adalet duygusu, gelecek beklentisi ve yıllar içinde biriktirdiği deneyimler de sandıktaki tercihlerinde rol oynar.
Bu nedenle siyasal iktidarın devlet gücünü kullanabilme kapasitesiyle toplumun rızasını yeniden üretebilme kapasitesi aynı şey değildir. Birincisi kurumlarla, ikincisi insanların yaşadıklarıyla ilgilidir. Kurumlar üzerinde kurulan denetim, toplumsal güvenin yerini bütünüyle alamaz.
Toplumun Hafızası İktidarın Takvimine Uymaz
Siyasal iktidarlar gündemi değiştirebilir, fakat toplumun hafızasını aynı kolaylıkla değiştiremez. Bir gün belediyelerin borçları konuşulur, ertesi gün bir kurultay davası, ardından yeni bir tutuklama, başka bir gün sermaye piyasalarında dolaşan milyarlar. Bütün bu gelişmeler birbirinden ayrı olaylar olarak sunulabilir. Oysa yurttaş bunları kendi hayatında karşılaştığı sorunlarla birlikte değerlendirir.
Emekli, yıllarca çalışmasının karşılığında aldığı aylığın neden temel gereksinimlerine yetmediğini sorar. İşçi, ücretinin neden her ay biraz daha eridiğini düşünür. Genç, çalışarak bir ev sahibi olma olanağının neden giderek uzaklaştığını anlamaya çalışır. Ardından milyonların ve milyarların dolaştığı finansal işlemleri, kamu kurumlarının adlarının geçtiği soruşturmaları okur. Onun açısından mesele yalnızca bir fonun batması ya da bir yöneticinin ifadeye çağrılması değildir. Kendi emeğiyle kuramadığı güvencenin başkalarının elinde nasıl böylesine büyük bir mali güce dönüştüğünü sorgular.
İşte toplumsal güvenin aşınması tam da bu karşılaştırmada başlar. Hukukun herkese eşit uygulanmadığı düşüncesiyle ekonomik olanakların adil paylaşılmadığı duygusu birleştiğinde, siyasal söylemin etkisi zayıflayabilir. İnsanlar artık yalnızca ne söylendiğini değil, söylenenle yaşananın birbirine uyup uymadığını ölçer.
Bir toplumun sessizliğiyle rızası aynı şey değildir. İnsanlar bazen korktukları, bazen yoruldukları, bazen de söylediklerinin hiçbir şeyi değiştirmeyeceğini düşündükleri için susarlar. Fakat gündelik yaşamın içinde biriken sorular ortadan kalkmaz. Siyasetin en çok yanıldığı anlardan biri, işte bu sessizliği kalıcı bir onay olarak yorumladığı andır.
Kendi Gücünün Sınırına Gelen Siyaset
31 Mart 2024’ten bugüne uzanan süreç, Türkiye’de siyasal iktidarın karşı karşıya bulunduğu iki ayrı sorunu görünür kıldı. Birincisi, sandıktan çıkan toplumsal değişim talebinin nasıl karşılanacağıdır. İkincisi ise kamu gücüyle ekonomik çıkarlar arasındaki ilişkilerin nasıl denetleneceğidir. Bu iki sorun birbirinden bağımsız görünse de aynı soruya bağlanıyor: Devlet, kendisini yönetenlerin siyasal ve ekonomik ilişkilerinden bağımsız biçimde işleyebiliyor mu?
Bir yanda muhalefetin siyasal faaliyet alanını etkileyen yargı süreçleri ve medya müdahaleleri, diğer yanda iktidarın kendi çevresindeki finansal ilişkileri gündeme taşıyan soruşturmalar bulunuyor. Bu iki gelişme birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye’deki siyasal gerilimin yalnızca partiler arasındaki rekabetten kaynaklanmadığı görülüyor. Devletin işleyişi, ekonomik gücün dağılımı, haber alma özgürlüğü ve toplumun yönetime katılma olanakları da aynı tartışmanın parçaları haline geliyor.
Tarihte hiçbir iktidar yalnızca rakiplerinin faaliyetlerini sınırlandırarak kalıcı bir toplumsal güven üretememiştir. Yönetmek, karşıt sesleri azaltmaktan daha fazlasını gerektirir. Ekonomik yaşamın adil biçimde düzenlenmesini, kurumların hesap verebilir olmasını ve yurttaşların kendilerini yönetenler üzerinde gerçek bir denetim kurabilmesini gerektirir.
Bugün fon soruşturmasının hangi sonuçlara ulaşacağı, iktidar partisindeki tartışmaların nasıl gelişeceği ve muhalefete yönelik yargı süreçlerinin nasıl sonuçlanacağı henüz bütünüyle bilinmiyor. Ancak ortaya çıkan tablo, yalnızca muhalefetin değil, iktidarın kendi çevresindeki ilişkilerin de kamusal denetimin konusu haline geldiğini gösteriyor.
Belki de siyasal gücün en büyük çelişkisi budur: İnsan, elindeki yetki büyüdükçe dünyayı bütünüyle yönetebileceğini düşünür. Oysa dünya, kendisine verilen emirlerden ibaret değildir. Ekonominin kendi gerçekliği, toplumun kendi hafızası, insanların kendi beklentileri vardır. Biriken çelişkiler, onları görmezden gelmekle ortadan kalkmaz; yalnızca başka biçimlerde yeniden ortaya çıkar.
Bir zamanlar karşısındakine yönelttiği sorularla siyasal üstünlük sağlamaya çalışan iktidar, şimdi benzer soruların kendi çevresine yöneltildiği bir dönemin içindedir. Bu durumun bir hesaplaşmaya mı, sınırlı bir tasfiyeye mi, yoksa kurumların daha kapsamlı biçimde sorgulanmasına mı dönüşeceğini zaman gösterecek.
Fakat asıl mesele bir iktidarın bu krizden nasıl çıkacağı değildir. Daha önemli olan, toplumun bu süreçten nasıl bir hukuk, nasıl bir ekonomi ve nasıl bir demokrasi talebiyle çıkacağıdır.
Çünkü tarih, yalnızca iktidarların yaptıklarını kaydetmez. İnsanların bir gün artık hangi açıklamalara inanmadığını da kaydeder.
Ve bazen bir düzenin en derin sarsıntısı, karşısındakinin kendisine yönelttiği suçlamadan değil, kendi kurduğu aynada gördüğü görüntüden doğar.
- NHA / Yüksek Seçim Kurulu, Reuters, BBC Türkçe, Deutsche Welle Türkçe, Bianet, Türkiye Gazeteciler Sendikası, Medyascope, Euronews Türkçe, Toplumsal Bellek, Nokta Haber Yorum, Cumhuriyet, T24
- Kendi Kurduğu Aynanın Karşısında İktidar - 18 Kasım 2026
- Fransa Sokakağının Öfkesi Devrimin Habercisi mi? - 6 Kasım 2026
- Türkiye’de İşçi Direnişlerinin Bir Haftası: Ücretini İsteyene Polis, Sendika İsteyene İşten Çıkarma - 2 Kasım 2026




















