Uluslararası veriler, Almanya ve Birleşik Krallık başta olmak üzere Avrupa’nın plastik atıklarının önemli bölümünün Türkiye’ye yönlendirildiğini ortaya koyarken; artan ithalatın çevresel riskler, kapasite sorunu ve denetim tartışmalarını büyüttüğü görülüyor.
Avrupa’nın Atık Haritası Ve Türkiye’nin Konumu
The Guardian tarafından yayımlanan verilere göre, 2025 yılında Almanya 810 bin tonun üzerinde plastik atık ihraç ederek dünya sıralamasında ilk sırada yer aldı. Birleşik Krallık ise yaklaşık 675 bin tonla ikinci sırada bulunuyor.
Bu atıkların önemli bir kısmının yöneldiği başlıca ülkeler arasında Türkiye öne çıkarken, Malezya ve Endonezya da benzer şekilde Avrupa’nın plastik yükünü taşıyan ülkeler arasında yer alıyor.
Geri Dönüşüm Değil, Yer Değiştiren Kirlilik
Uzmanlara göre plastik atık ihracatı, teknik olarak “geri dönüşüm” başlığı altında sınıflandırılsa da, pratikte çoğu zaman çevresel yükün gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere aktarılması anlamına geliyor. Türkiye’ye gelen atıkların bir kısmının geri dönüştürülemediği, bunun da yasa dışı döküm, yakma ve çevre kirliliği riskini artırdığı ifade ediliyor.
Bu durum, yalnızca ekolojik bir sorun değil; aynı zamanda düşük maliyetli iş gücü üzerinden yürüyen bir atık ekonomisinin parçası olarak işçi sağlığı ve güvenliği açısından da ciddi riskler barındırıyor.
Türkiye’de Kapasite Sorunu Ve Artan Baskı
Türkiye’de yıllık yaklaşık 3,3 milyon ton plastik atık üretildiği ve mevcut geri dönüşüm altyapısının bu yükü karşılamakta zorlandığı belirtiliyor. Avrupa’dan gelen yüz binlerce tonluk ek atık akışı ise bu kapasite sorununu daha da derinleştiriyor.
Uzmanlar, ithal edilen atıkların niteliği ve denetimi konusunda yaşanan sorunların, Türkiye’yi giderek “atık ithalatçısı ülke” konumuna sürüklediğine dikkat çekiyor.
AB Politikaları Ve Yeni Riskler
Avrupa Birliği’nin 2026 itibarıyla OECD dışı ülkelere plastik atık ihracatını yasaklama planı, ilk bakışta olumlu bir adım olarak değerlendirilse de, Türkiye açısından yeni bir risk barındırıyor.
Türkiye’nin OECD üyesi olması nedeniyle bu yasak kapsamı dışında kalması, Avrupa’dan gelen atık akışının daha da yoğunlaşabileceği yönünde endişelere yol açıyor. Bu da Türkiye’nin önümüzdeki dönemde Avrupa’nın “atık merkezi” haline gelme riskini güçlendiriyor.
Atık Ticareti Mi, Çevresel Adaletsizlik Mi
Ortaya çıkan tablo, plastik atık ticaretinin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda etik ve çevresel bir mesele olduğunu gösteriyor. Gelişmiş ülkelerin atıklarını ihraç ederek kendi çevresel yüklerini azaltması, küresel ölçekte “çevresel adalet” tartışmalarını yeniden gündeme taşıyor.
Türkiye açısından ise mesele, yalnızca atık yönetimi değil; aynı zamanda çevre politikalarının, denetim mekanizmalarının ve sürdürülebilirlik yaklaşımının yeniden ele alınmasını gerektiren yapısal bir sorun olarak öne çıkıyor.
- NHY / The Guardian
