Fransa’da lise ve üniversite öğrencilerinin başlattığı protestolar, Sarı Yeleklilerin yeniden sokağa çıkmasının ardından ülke çapında işçi grevleriyle birleşti. Ücret artışı, hayat pahalılığı, kamu hizmetlerinin korunması ve gösteri özgürlüğü talepleriyle 5 Kasım’da düzenlenen eylemlere İçişleri Bakanlığına göre yaklaşık 600 bin, CGT sendikasına göre 1,6 milyon kişi katıldı. Paris’ten Marsilya’ya, Rennes’den Toulouse’a uzanan gösterilerde sendika kortejlerine öğrenciler, emekliler ve Sarı Yelekliler eşlik etti. Meydanlarda müzik grupları, bandolar ve protesto şarkıları duyulurken demiryollarında, okullarda ve enerji sektöründe iş bırakma eylemleri gerçekleştirildi.
NHA – PARİS | 5 Kasım 2026
Fransa’da eylül ayında eğitim kurumlarındaki kaynak yetersizliğine karşı başlayan öğrenci protestoları, ekim ayındaki Sarı Yelekliler gösterilerinin ardından 5 Kasım’da ülke çapında düzenlenen genel grev çağrısıyla yeni bir aşamaya ulaştı. Kamu ve özel sektör çalışanlarını kapsayan grev ve gösterilere ülkenin başlıca sendika konfederasyonları katılırken öğrenciler, emekliler ve Sarı Yelekliler de meydanlarda yerini aldı.
İçişleri Bakanlığı ülke genelindeki katılımı yaklaşık 600 bin kişi olarak açıklarken CGT sendikası 1,6 milyon kişinin eylemlere katıldığını bildirdi. Sendikaların hazırlık sürecinde 244 gösteri noktası duyurulmuştu. Eylemler nedeniyle demiryolu ulaşımında aksamalar yaşandı, bazı okullarda eğitim durdu ve enerji üretiminde kesintiler meydana geldi.
Protestoların ortak talepleri asgari ücretin artırılması, ücretlerin yaşam maliyetlerine göre yeniden düzenlenmesi, kamu hizmetlerine ayrılan kaynakların yükseltilmesi, işten çıkarmaların önlenmesi ve büyük servetlerin daha fazla vergilendirilmesi oldu.
Öğrencilerin Başlattığı Hareket İşyerlerine Taşındı
Fransa’daki toplumsal hareket, eylül ayında liselerdeki öğretmen ve personel eksikliği, kalabalık sınıflar ve eğitim bütçesindeki yetersizliklere karşı başlayan protestolarla genişledi. Üniversite öğrencilerinin de katılmasıyla eğitim alanındaki talepler, gençlerin gelecek ve istihdam kaygılarıyla birleşti.
Öğrenciler eğitim kurumlarına daha fazla kaynak ayrılmasını, lise bitirme sınavı reformunun geri çekilmesini ve üniversiteye yerleştirme sisteminin değiştirilmesini istiyor. Bazı okullarda öğrencilerin girişleri kapatması üzerine polis müdahaleleri yaşandı. Paris’te iki lise önündeki gösteriler göz yaşartıcı gazla dağıtılırken Strasbourg ve Bordeaux’da da okul girişlerinde protestolar düzenlendi.
Eğitim alanındaki hareketin ardından sendikalar, 5 Ekim’de ülke çapında iş bırakma çağrısı yaptı. Başlangıçta beş büyük konfederasyonun desteklediği eyleme daha sonra üç sendika örgütü daha katıldı. Demiryolu çalışanları, öğretmenler, sağlık emekçileri, rafineri işçileri ve çeşitli özel sektör çalışanları ortak taleplerle greve çağrıldı.
Demiryollarındaki dört büyük sendika, 4 Kasım akşamından 6 Kasım sabahına kadar sürecek iş bırakma kararı aldı. Paris’teki kamu hastanelerinde çalışan sendikalar ise sağlık ve sosyal güvenlik bütçelerinde öngörülen kesintilere karşı greve katıldı.
Meydanlarda Müzik Ve Protesto Bir Arada
Fransa’daki gösterilerde sendika bayrakları ve pankartların yanı sıra müzik grupları, bandolar ve protesto şarkıları da dikkat çekti. Paris’teki République Meydanı’nda Yeni Dünya Orkestrası göstericilerin arasında yer alırken Tours kentinde yürüyüş boyunca bandolar çaldı, meydanda rap sanatçısı Kenny Arkana’nın La Rage adlı şarkısı yükseldi.
Müzik, gösterilerde yalnızca yürüyüşlere eşlik eden bir unsur olarak kalmadı. Öğrencilerin, sendikalı işçilerin ve farklı toplumsal hareketlerin aynı meydanda buluştuğu kortejlerde ortak bir ifade biçimi oluşturdu. Sloganların ve konuşmaların arasına giren şarkılar, gösterilerin uzun saatler boyunca sürdürülmesine eşlik etti.
Rennes’de 20 bin 600 kişinin katıldığı yürüyüş, kentte son haftaların en kalabalık gösterisi olarak kaydedildi. Tours’da ise polis 16 bin 200, sendikalar 20 binden fazla katılımcı bildirdi. Her iki kentte de gösterilerin büyük bölümü barışçıl biçimde ilerlerken bazı noktalarda polisle göstericiler arasında çatışmalar yaşandı.
Sarı Yelekliler Yeniden Sokakta
2018 yılında akaryakıt vergilerine karşı başlayan ve daha sonra ücretler, vergilendirme ve ekonomik eşitsizlikler üzerinden genişleyen Sarı Yelekliler hareketi, ekim ayında yeniden kitlesel gösteriler düzenlemeye başladı.
17, 24 ve 31 Ekim tarihlerindeki eylemlerin ardından Sarı Yelekliler koordinasyonu, 5 Kasım grevine katılma çağrısında bulundu. Hareketin temsilcileri, sendikaların iş bırakma eylemleriyle sokak gösterilerinin birleştirilmesini ve protestoların izleyen günlerde de sürdürülmesini istedi.
Sarı Yelekliler, 6 Kasım’da grev ve yol kapatma eylemlerinin devam ettirilmesi, 7 Kasım’da ise dördüncü büyük gösteri gününün düzenlenmesi çağrısını yaptı.
Öğrencilerin eğitim hakkına ilişkin talepleriyle çalışanların ücret ve istihdam sorunlarının aynı gösterilerde buluşması, hareketin toplumsal kapsamını genişletti. Özellikle düşük ücretli çalışanlar, kamu hizmetlerinden yararlanan aileler ve gelecek kaygısı yaşayan öğrenciler açısından eğitim, sağlık, ulaşım ve geçim giderleri birbirinden ayrı sorunlar olarak görülmüyor.
70 Bin Polis Görevlendirildi
Hükümet, 5 Kasım gösterileri için ülke genelinde yaklaşık 70 bin polis ve jandarma görevlendirdi. Paris’te sendikaların Bastille Meydanı’ndan Concorde Meydanı’na yürüyüş talebi kabul edilmedi; gösteri güzergâhı République ile Nation meydanları arasında belirlendi.
Sendikalar ve insan hakları kuruluşları, gösteri güzergâhlarının sınırlandırılmasına ve bazı yasaklama kararlarının son anda açıklanmasına tepki gösterdi. Hukukçu ve hak örgütleri, güvenlik gerekçesiyle alınan önlemlerin barışçıl gösteri hakkını aşırı ölçüde sınırlamaması gerektiğini belirtti.
Gösterilerin büyük bölümü barışçıl geçerken Paris ve Lyon başta olmak üzere bazı kentlerde çatışmalar yaşandı. Güvenlik güçleri göz yaşartıcı gaz kullandı. Gün boyunca en az 448 kişinin gözaltına alındığı bildirildi.
Sendikalar, polis müdahalelerinin ve gösteri yasaklarının yalnızca güvenlik meselesi olarak değerlendirilemeyeceğini, çalışanların ve öğrencilerin taleplerini kamuoyuna duyurma hakkını da ilgilendirdiğini savunuyor.
Hükümet Ücret Görüşmelerine Çağırdı
Grev ve gösterilerin ardından Başbakan Sébastien Lecornu, işçi ve işveren örgütlerini 9 Kasım Pazartesi günü ücretler ve satın alma gücü konusunda yapılacak sosyal konferansa çağırdı.
Hükümet, asgari ücret artışının öne çekilmesi ve eğitim alanındaki bazı personel eksikliklerinin giderilmesi üzerinde çalıştığını açıklarken sendikalar, ücretlerin yaşam maliyetlerini karşılayacak düzeye yükseltilmesini ve kamu hizmetlerindeki bütçe kesintilerinden vazgeçilmesini istiyor.
İşveren temsilcileri ve hükümet, kamu maliyesindeki açıkları ve üretim maliyetlerini dikkate alan bir düzenleme yapılması gerektiğini savunuyor. Sendikalar ise ücretlerin satın alma gücündeki kayıpların çalışanlar üzerinde biriktiğini, kamu hizmetlerindeki daralmanın da aynı kesimleri etkilediğini belirtiyor.
Fransa’da öğrencilerin okullarda başlattığı itirazın işyerlerine, ardından meydanlara taşınması, ücretlerle kamu hizmetleri arasındaki ilişkinin toplumsal hareketin merkezine yerleştiğini gösteriyor. Eğitimde kaynak eksikliği, sağlık hizmetlerindeki personel açığı ve ücretlerin yaşam maliyetleri karşısında yetersiz kalması, farklı kesimleri aynı talepler etrafında buluşturuyor.
Hükümetin başlattığı görüşmelerin somut sonuçları henüz belli değil. Sarı Yelekliler ve öğrenci örgütleri yeni gösterilere hazırlanırken sendikalar, ücret ve kamu hizmetleri konusundaki taleplerinin karşılanmasını bekliyor.
Fransa’da meydanları dolduran öğrenciler, işçiler ve emekliler aynı soruyu farklı yaşam koşullarından hareketle gündeme getiriyor: Ülkenin ekonomik kaynaklarının nasıl kullanılacağına ilişkin kararlar alınırken, bu kaynakları üreten ve kamu hizmetlerine gereksinim duyan insanların talepleri ne ölçüde belirleyici olacak?
- NHA / Politis, Révolution Permanente, Mediapart, L’Humanité, Le Monde, CGT, FSU, CFDT, Solidaires, Reuters, Associated Press.
- Fransa’da Sokaklar Birleşti: İşçiler Genel Grevde - 5 Kasım 2026
- Avrupa’daki Gençlik İsyanı İsviçre’ye Sıçradı - 1 Kasım 2026
- Fransa’da Liseliler Sokağa Çıktı: Eğitim Krizi Gençliğin İsyanına Dönüşüyor - 7 Ekim 2026
