İstanbul 6. İdare Mahkemesi, 25 Kasım 2025’te kadına yönelik şiddete karşı Beyoğlu’nda düzenlenmek istenen etkinliklere getirilen bir günlük yasağı iptal etti. Mahkeme, kamu düzeni ve güvenlik gerekçesiyle alınan kararın somut ve yakın bir tehlikeye dayanmadığını belirterek barışçıl gösterilerin sert eleştiriler içerse bile korunması gerektiğini vurguladı. Karar, kadınların kamusal alanda haklarını savunma özgürlüğü ile idarenin yasaklama yetkisi arasındaki hukuki sınırları yeniden gündeme taşıdı.
İstanbul 6. İdare Mahkemesi, Beyoğlu Kaymakamlığının 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele ve Dayanışma Günü kapsamında yapılması planlanan toplantı, gösteri yürüyüşü ve diğer etkinlikleri yasaklayan kararını hukuka aykırı buldu. 27 Ekim 2026 tarihinde oy birliğiyle verilen kararda, barışçıl toplantı hakkının demokratik toplumun temel güvencelerinden biri olduğu ve bu hakkın yalnızca olası güvenlik sorunları gerekçe gösterilerek ortadan kaldırılamayacağı belirtildi.
Beyoğlu Kaymakamlığı, 25 Kasım 2025 tarihinde yapılması planlanan etkinlikleri kamu düzeninin korunması, millî güvenlik, suç işlenmesinin önlenmesi ve kişilerin güvenliğinin sağlanması gerekçeleriyle 24 saat süreyle yasaklamıştı. Kararın ardından Şevval Özkaya tarafından açılan davada, kadınların anayasal haklarını kullanmalarının engellendiği ve yasağı gerektirecek gerçek bir tehlikenin ortaya konulmadığı savunuldu.
Mahkeme: Sert Eleştiri Yasaklama Gerekçesi Olamaz
Mahkeme, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının yalnızca çoğunluğun benimsediği düşünceler için değil, mevcut politikalara karşı çıkan ve değişiklik isteyen toplumsal kesimler için de güvence oluşturduğunu belirtti. Kararda, siyasal iktidarın veya toplumun bir bölümünün rahatsızlık duyduğu görüşlerin ifade edilmesinin tek başına yasaklama nedeni sayılamayacağı vurgulandı.
Mahkemenin değerlendirmesinde, barışçıl niteliğini koruyan toplantılara kamu makamlarının hoşgörü göstermesinin demokratik düzenin gereği olduğu ifade edildi. Bu yaklaşım, kamu otoritesinin görevinin yalnızca güvenliği sağlamak değil, yurttaşların anayasal haklarını kullanabilecekleri koşulları oluşturmak olduğunu da ortaya koydu.
Kararda özellikle 2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’nun 17. maddesine dikkat çekildi. Bu hüküm kapsamında bir toplantının yasaklanabilmesi için suç işleneceğine ilişkin açık ve yakın tehlikenin somut delillerle gösterilmesi gerektiği belirtildi.
Kaymakamlığın sosyal medya paylaşımlarından hareketle göstericiler ile diğer yurttaşlar arasında sözlü veya fiziksel olaylar yaşanabileceği yönündeki değerlendirmesini yeterli bulmayan mahkeme, idarenin böyle bir tehlikenin gerçekten mevcut olduğunu ve daha hafif güvenlik önlemleriyle engellenemeyeceğini ortaya koyamadığına hükmetti.
Beyoğlu’nda Tekrarlanan Yasaklar
Karar, İstanbul’da kadınların 25 Kasım etkinliklerine yönelik ilk yargısal müdahale değil. Beyoğlu’nda 2024 yılında da benzer gerekçelerle iki günlük yasak uygulanmış, açılan davada İstanbul 12. İdare Mahkemesi yasağı iptal etmişti. İstanbul Valiliği ve Beyoğlu Kaymakamlığının itirazı ise Ağustos 2026’da İstanbul Bölge İdare Mahkemesi tarafından reddedilmiş ve karar kesinleşmişti.
Böylece farklı yıllarda alınan yasaklama kararları, iki ayrı yargı sürecinde somut tehlike ve ölçülülük koşulları bakımından hukuka aykırı bulundu. Buna karşın yasakların uygulanması, kadınların belirli günlerde bir araya gelmesini engelleyen veya güçleştiren fiilî sonuçlar doğurdu.
Kadın örgütlerinin özellikle Taksim ve İstiklal Caddesi çevresinde yapmak istedikleri yürüyüşler, son yıllarda polis barikatları, ulaşım kısıtlamaları ve güvenlik önlemleriyle karşılaştı. Bu uygulamalar nedeniyle toplantı ve gösteri hakkının yalnızca mahkeme kararlarıyla değil, hakkın kullanılacağı gün alınan idari önlemlerle de güvence altına alınması gerektiği tartışması öne çıktı.
Yargı Kararı, Yasaktan Sonra Geldi
İstanbul 6. İdare Mahkemesinin iptal kararı, yasaklanan etkinliğin üzerinden yaklaşık on bir ay geçtikten sonra verildi. Bu durum, temel hakların korunmasında yargısal denetimin zamanlamasını da önemli hale getiriyor. Yasaklama kararının sonradan iptal edilmesi hukuki denetim açısından önem taşısa da yurttaşların belirli bir tarihte kullanamadıkları toplantı hakkını geçmişe dönük olarak geri getirmiyor.
Mahkeme kararına karşı Beyoğlu Kaymakamlığının tebliğden itibaren 30 gün içinde istinaf başvurusunda bulunma hakkı bulunuyor. Dolayısıyla 2025 yılına ilişkin bu kararın kesinleşme süreci, 2024 yasağı hakkında verilmiş ve kesinleşmiş yargı kararından ayrı değerlendiriliyor.
Kadına yönelik şiddetin önlenmesi için kamusal sorumluluk taşıyan kurumların, bu şiddete karşı seslerini duyurmak isteyen kadınların toplantılarını güvenlik gerekçeleriyle yasaklaması, yargı kararlarının da işaret ettiği temel bir çelişkiyi gündeme getiriyor. Barışçıl gösteri hakkı anayasal güvence altında bulunduğuna göre, bu hakkın kullanılmasını engelleyen idari kararların aylar sonra iptal edilmesi yeterli midir; yoksa hukuk devletinin asıl sorumluluğu, yurttaşların haklarını kullanmak istedikleri anda koruyabilmek midir?
- NHA / ANKA Haber Ajansı, Cumhuriyet, T24, Halk TV, İstanbul Barosu, Anayasa Mahkemesi, İstanbul 6. İdare Mahkemesi Kararı, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Kararı
